Thứ Sáu, ngày 30 tháng 10 năm 2020        
     
 
   Bút ký
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  30/07/2020  
  NGHỆ SĨ ƯU TÚ MƯỜI ĐỜN - CHÚT TÌNH CÒN SÓT LẠI  
 
Nói đến Đoàn Văn công Giải phóng thuộc Ban Tuyên huấn Xứ ủy Nam bộ (R) thường gọi là Đoàn Văn công Giải phóng R là nói đến nhiều tên tuổi các nghệ sĩ như soạn giả Trần Hữu Trang, nhà văn kiêm soạn giả Lý Văn Sâm (sau này là Tổng Thư ký Hội Văn nghệ Giải phóng), danh cầm Văn Bắc (tức soạn giả Thanh Hiền), nghệ sĩ Thanh Loan, nghệ sĩ Quốc Hùng (sau này là chồng nghệ sĩ Thoại Miêu), Triệu Vân (Bảy Lương), Chín Châu, Thừa Vĩnh, Thanh Hùng- Ngọc Hoa, Cẩm Vân (Ngọc Mỹ) cùng các “nghệ sĩ thiếu nhi” như: Thiện (violon), bé Mai (con gái nghệ sĩ Thừa Vĩnh), Quốc Hòa (sau này là danh hề Quốc Hòa), Hữu Phần (nhạc sĩ) và nhiều nhạc sĩ nổi tiếng khác như Hồ Bông, Phạm Minh Tuấn và hàng loạt các tên tuổi khác. Đoàn thành lập vào khoảng năm 1960 và sau này khoảng năm 1963 thì có một người con của Đồng Tháp là  Đinh Trung Dõng (tức Mười Đờn) được phân công nhiệm vụ Trưởng đoàn. Được biết, năm 1994, ông Đinh Trung Dõng được phong là nghệ sĩ ưu tú. Theo quyết định số 44/CT ngày 25-1-1984 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng thì ông Đinh Trung Dõng (Mười Đờn) là một nghệ sĩ đàn có khả năng đàn nhiều nhạc cụ dân tộc.
 
 
 


 106501881_3735059076511017_1789090741192879133_o.jpg           

            Để thực hiện bài viết về nhạc sĩ Mười Đờn, chúng tôi đã cố gắng đi tìm các tư liệu liên quan đến ông Đinh Trung Dõng tức Mười Đờn nhưng cho tới nay mọi thông tin vẫn chỉ là những dòng ký ức ngắn ngủi của nhiều người cũng thời với ông hoặc thế hệ học trò ông nhắc nhớ lại. Trước tiên là quê quán. Dò hỏi những người biết ông và từng sống chung với ông Mười Đờn những năm ở chiến khu và sau này ở thành phố Hồ Chí Minh không ai biết rõ lai lịch ông. Tuy nhiên trong bài viết có nhan đề Nhớ lắm Đoàn Văn công Giải phóng Trung ương Cục của cố soạn giả Thanh Hiền đăng tải trên Tuần báo Văn nghệ thành phố Hồ Chí Minh ngày 19 tháng 8 năm 2020 cho biết: Giai đoạn này (khoảng cuối năm 1961 đầu năm 1962 – N.V) đơn vị phân công anh Nguyễn Minh (Tư Minh), Nguyễn Kim Diệp đi tuyển quân ở khu 8 (tức miền Trung Nam bộ). Các anh đã tuyển được danh cầm đàn kìm Đinh Trung Dõng (Mười Đờn). Sau đó ông Mười Đờn đảm nhiệm Trưởng đoàn VCGP – R và sau nữa là Đoàn cải lương Giải phóng. Tư liệu này cũng phù hợp với một bài viết khác của họa sĩ Trang Phượng (Nguyên là Viện trưởng Viện Mỹ thuật Việt Nam, nguyên Phó Ban Tư tưởng Văn hóa Thành ủy TPHCM) trên một tạp chí chuyên ngành có nhan đề Triển lãm hội họa giải phóng những năm tháng chống Mỹ cứu nước có đoạn: “Cuối năm 1961, Trung ương cục Miền Nam chuyển căn cứ từ Mã Đà về Bắc Tây Ninh. Tôi đang công tác tại Ban Tuyên huấn tỉnh Bình Dương, họa sĩ Cổ Tấn Long Châu công tác tại ban Tuyên huấn khu Sài Gòn – Gia Định (đóng tại Hố Bò, Phú Mỹ Hưng Củ Chi. Được lệnh điều động của Ban Tuyên huấn Trung ương cục Miền Nam, chúng tôi lên đường về R (Trung ương Cục). Tôi đến trạm 21A là trạm chờ đợi để phân phối cán bộ về các cơ quan Trung ương Cục. Ở đây tôi gặp chú Mười Đờn (Đoàn Trung Dõng) từ Kiến Phong lên, anh Hai Chiến (Huỳnh Thanh Mua), từ Bến Tre đến”. Như vậy, ông Mười Đờn người tỉnh Kiến Phong chắc chắn đã có mặt ở Đoàn Văn công giải Phóng Trung ương Cục vào cuối năm 1961.

            Vậy trước khi lên công tác ở Đoàn Văn công Giải phóng Trung ương Cục thì ông Mười Đờn làm gì ở Kiến Phong. Trong số những tư liệu ít ỏi về công tác binh vận tỉnh Kiến Phong mà chúng tôi có được thì vào năm 1956, công tác binh vận đòi hỏi phải có cán bộ để tuyên truyền vận động quần chúng, vận động gia đình binh sĩ, sĩ quan và tổ chức cơ sở cách mạng trong bộ máy ngụy quân, ngụy quyền. Tháng 3/1956, Tỉnh ủy thành lập Ban Binh vận tỉnh và các huyện. Đồng chí Trần Anh Điền (Tám Bé) Tỉnh ủy viên làm trưởng Ban Binh vận Tỉnh, đồng chí Bảy Lãm phó ban, ủy viên thơ ký đồng chí Phùng, cán bộ có đồng chí Nguyễn Văn Bảy (Sáu Chời), Đinh Trung Dõng (Mười Đờn). May thay, trong một tư liệu khác nói về đàn ca tài tử Nam bộ đã hé lộ thêm một thông tin ngắn ngủi: Ông Mưòi Đờn tên thiệt là Đinh Trung Dõng, sinh năm 1918, ở Lai Vung Sa Đéc, mất năm 1996. Cuối năm 1940 ở vùng quê mình ông là 1 tay đờn ca tài tử Nam bộ nổi tiếng. Tuy nhiên, theo đạo diễn Nguyễn Thanh Hạp – con nuôi cố soạn giả Thanh Nha thì ông Mười Đờn nhỏ hơn ông Thanh Nha dăm ba tuổi. Có thể ông sinh trong khoảng năm 1920 đến 1922 thì chính xác hơn. Còn bàn về tài năng của danh cầm Mười Đờn, nhạc sư Nguyễn Vĩnh Bảo nhận xét: Khoảng những năm 1940, tôi có dịp hòa đờn với ông Mười Đờn. Ngón đờn kìm của ông Mười Đờn thiệt là hay!”.  

            Trong thời gian công tác tại Đoàn Văn công Giải phóng thuộc Trung ương Cục, ông Mười Đờn giữ chức vụ Trưởng đoàn và cho đến năm 1963, khi tách bộ phận cải lương ra thành lập Đoàn Cải lương Nam bộ thì ông được giao nhiệm vụ trưởng đoàn cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng. Một điều thú vị là trong Hồi ký Song đôi của Huy Cận ở chương 32 có ghi: “Đầu tháng 11-1974, có đoàn văn công giải phóng”ở bưng biền miền Nam ra Hà Nội tập huấn, để chuẩn bị đi biểu diễn ở các nước anh em. Đoàn do anh Mười Đờn phụ trách và do anh Lưu Hữu Phước lãnh đạo về chính trị và nghệ thuật. Tôi phải làm việc trực tiếp với đoàn trong vài tuần, đêm nào cũng họp cũng bàn tỉ mỉ từng tiết mục”. Thiết nghĩ, chỉ bao nhiêu dòng ngắn ngủi ấy cũng đủ thấy được uy tín của ông Mười Đờn và Đoàn Cải lương Nam bộ trong thời kháng chiến như thế nào. Còn tài năng của ông thì cố soạn giả Thanh Hiền kể trong hồi ký của mình rằng: Những ngày đầu đến với nghề sáng tác, ông đã được sự động viên, chỉ dẫn của tác giả Trần Hữu Trang – cha đẻ của các vở diễn nổi tiếng "Đời cô Lựu", "Tô Ánh Nguyệt"…, danh cầm nhạc sĩ Mười Dõng, nhà văn Lý Văn Sâm. Ba người này đã giúp đỡ cho ông nhiều kinh nghiệm trong sáng tác bài bản đờn ca tài tử, cải lương và kỹ năng đờn kìm. Danh cầm Mười Đờn cũng là thầy của cố nghệ sĩ ưu tú Hương Xuân nổi tiếng với vai Duyên trong phim "Về nơi gió cát" (cố đạo diễn Huy Thành) và Hà trong "Hoa cát" (đạo diễn Lê Văn Duy). Ông còn là người phát hiện ra nhạc sĩ đa tài Huy Thanh. Chuyện kể rằng trong một lần về Bình Dương nhận thấy nghệ nhân Huy Thanh ngón đờn khá mượt, ông cùng cố nhạc sĩ Lưu Hữu Phước mời về tham gia các chương trình biểu diễn đờn ca tài tử Nam bộ, âm nhạc dân tộc do Viện Nghiên cứu âm nhạc thành phố Hồ Chí Minh tổ chức và được nhiều người trong giới nghệ sĩ yêu mến. Chính nhờ ông mà nghệ nhân Hải Thanh có điều kiện học thêm nhiều bài bản, mở rộng tầm mắt, am hiểu sâu hơn về đờn ca tài tử Nam bộ.

            Mặc dù chúng tôi đã cố gắng tìm kiếm mọi tư liệu về nghệ sĩ ưu tú Đinh Trung Dõng (danh cầm Mười Đờn) nhưng chỉ biết thêm rằng trưóc năm 1975 ông còn giữ chức: Phó Vụ nghệ thuật Bộ Văn Hoá của Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hoà miền Nam. Sau ngày miền Nam giải phóng, ông còn là Trưỏng phòng nghiên cứu âm nhạc Việt Nam trực thuộc Bộ Văn hóa ( bộ phận phía Nam ). Ông Đinh Trung Dõng, nghệ sĩ Mười Đờn, người con tài hoa của mảnh đất Lai Vung, Đồng Tháp từ giả cõi đời mà với chúng tôi vẩn “không một tấm hình, không một dòng địa chỉ”. Với những thông tin có được như trên, chúng tôi hy vọng sẽ có thời gian và mong được có thêm thông tin để viết lại câu chuyện về nghệ nhân Mười Đờn đầy đủ hơn hòng thỏa mãn người đọc.

           

 

 

           

 

           

 
     
  Hữu Nhân ( Báo VNĐT)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật





  • RẠCH BÀU HÚT (18/09/2020)
















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |