Thứ Hai, ngày 21 tháng 5 năm 2018        
     
 
   Phóng sự
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  08/05/2017  
  NHÀ CỔ ĐỒNG THÁP  
 

 Kỳ II: NHÀ CỔ CỦA EM RỂ CHỦ TỊCH NƯỚC

        Ngôi nhà cổ suýt soát 100 năm tuổi nằm nép mình trong một vườn xoài xanh lá bên con rạch nhỏ ở ấp An Hòa, xã Định An, huyện Lấp Vò của một gia tộc họ Nguyễn giàu có vùng này cho đến nay vẫn còn ít nhiều mang dáng dấp ban đầu của nó. Ngôi nhà được xây kiểu chữ Đinh tức là gồm một nhà ngang (nhà chính) và một nhà dọc (nhà phụ) liền nhau nhưng lại mô phỏng theo kiến trúc kết hợp Á - Âu, tường bằng gạch, cửa chính và hiên nhà hình vòm gờ nổi và hoa văn cũng như màu vàng mang nét đặc trưng như bao ngôi nhà khác ở Nam bộ những năm đầu thế kỷ 20. 
 
 
 

MỘT GÓC NHÀ CỔ.jpg

Một góc nhà cổ

Hiện nay, tổng thể ngôi nhà chỉ còn lại căn nhà ngang có hình dạng chữ nhật với bề ngang khoảng 30 mét, rộng khoảng 18 mét. Thoạt nhìn bên ngoài thì ngôi nhà vẫn còn nguyên những đường nét cổ kính nhưng thực ra thời gian đã làm cho bên trong hư hại không nhỏ. Nhất là mái ngói đã để lộ ra nhiều khe hở do nắng mưa bào mòn. Theo lời của ông Nguyễn Kim Sơn, chủ nhân đời thứ tư của ngôi nhà này là thì đây chỉ là phần căn nhà lớn còn sót lại sau năm 1945. “Ông Nội tôi kể rằng, hai bên rạch Cái Sứt này hồi đó có nhiều ngôi nhà lực lưỡng lắm. Chớ đâu riêng gì ngôi nhà này. Nhà tôi lúc đó mất gần ba năm mới cất xong chớ đâu phải vài ba tháng như bây giờ. Vậy mà sau năm 1945, khi Tây trở lợi tái chiếm thì lớn nhỏ gì chúng cũng đốt sạch. Cốt là để ép Việt minh không còn chỗ bám trụ vào vùng đất này. Nhà tôi, sau khi chúng đốt một gian bên phải thì tiếp tục đốt luôn gian nhà lớn này. Nhưng không biết sao chỉ mới  bắt lửa mấy tấm vách thì chúng bỏ đi. Nhờ các chú Việt Minh ẩn náu phía sau vườn xoài bò vô cứu chữa kịp nên mới còn nguyên như hôm nay”. Vậy là đồ đạc trong nhà không bị cháy nhưng sao có cảm giác những đồ đạc trang trí trong hầu như là những đồ hàng mới sau này hết vậy anh? Chủ nhà lại nuối tiếc: “Có còn gì đâu. Mấy lần đi tản cư vì bom đạn là mấy lần bị trộm cắp. Tới cả cái bàn thờ mà chúng cũng dọn sạch thì thử hỏi thứ gì còn. May mà còn ít chén bát xưa với mấy cái độc bình, chôn giấu sau vườn nên sót lại đến giờ, gọi là chút của ông bà để lại”.

            Khi hỏi đến chuyện người con dâu của gia đình là em gái của chủ tịch nước Tôn Đức Thắng, anh chủ nhà đem ra một quyển gia phả mới được lập chỉ cho tôi vanh vách về dòng họ mình. Thì ra, họ Nguyễn từ miền Bắc vào đây lập nghiệp tới anh đã được bảy đời. Con cháu gia đình này mỗi khi đến ngày Thanh minh tập hợp về không dưới trăm người.  Đầu tiên, ngôi nhà được ông Nguyễn Hữu Thuông (tức Cả Thuông) cất cho con là Nguyễn Hữu Quới dùng làm nơi ở thờ phượng gia tiên. Sau đó đến ông là Nguyễn Ý Trọng cai quản. Vợ ông Trọng chính là bà Tôn Thị Kiệm,[1] (1892 – 1927) - em gái của chủ tịch Tôn Đức Thắng. Bà Kiệm theo chồng về làm dâu họ Nguyễn ở đây chỉ được năm năm rồi mãn phần hạ sinh hai người con: một gái, một trai. Người con trai tên Nguyễn Long Hóa là cha của chủ nhân ngôi nhà hiện nay.

            “Do bà nội tôi mất sớm và chiến tranh ngày một lan rộng nên ông Nội tôi rất ít dịp về quê vợ ở Mỹ Hòa Hưng. Nhưng theo lời cha tôi thì lúc bà nội về làm dâu gia đình này, cụ Tôn Đức Thắng có lui tới vài lần thăm em gái mình[2]. Rồi sao đó cụ đi hoạt động cách mạng, không  có trở về đây cho đến cuối đời. Bà nội tôi mất, chỉ có vài người ở Mỹ Hòa Hưng xuống đưa đám nhưng ba tôi không nói rõ là ai”. Một phần do người trước ngại chuyện gia đình mình ít nhiều có quan hệ với một nhân vật “cộng sản” rất to ở miền Bắc nên không kể thêm gì cho con cháu, một phần do làm lụng vất vả để mưu sinh nên anh Nguyễn Kim Sơn cũng không có thời gian tìm hiểu thêm về những gì có liên quan đến ngôi nhà mình đang kế thừa nên câu chuyện giữa tôi và anh cứ bị ngắt quãng. “Hết chiến tranh rồi nghèo đói, mình giữ được căn nhà của tổ tiên để lại là quý rồi. Còn sửa chữa à? Muốn sửa chữa mà giữ nguyên hiện trạng như ban đầu thì ít nhất cũng mất cả tỷ bạc. Hiện thời gia đình chưa thể đủ sức kham nỗi nên đành nhìn ngôi nhà ngày càng xuống cấp theo thời gian”. Tôi thấu hiểu những nỗi niềm và khát khao của chủ nhân Nguyễn Kim Sơn trước ngôi nhà mà mình đang thụ hưởng. Quay lại chuyện bà Tôn Thị Kiệm, anh Sơn cho biết: “Do bà Nội tôi mất sớm nên giữa việc qua lại giữa hai gia đình cũng hạn chế. Nhưng vẫn giữ được giềng mối dòng họ. Tháng 10 năm 1975, Chủ tịch Tôn Đức Thắng trở về thăm quê hương. Trong số những người thân được gặp ông trong 45 phút ngắn ngủi ở Mỹ Hòa Hưng có ông Nguyễn Long Hóa – tức ông nội tôi”.  Năm 1976, chủ tịch Tôn Đức Thắng cho mời ông Nguyễn Long Hóa cùng với người em là Tôn Đức Nhung ra thăm nơi ở, nơi làm việc và thủ đô Hà Nội.

            Đã trăm năm đi qua với bốn thế hệ cháu con thay nhau gìn giữ, ngôi nhà cổ của em rể chủ tịch nước vẫn lặng lẽ nằm nép mình trong khuôn viên một khu vườn tiếp tục đảm nhận sứ mệnh là nơi cư trú cho lớp con cháu họ Nguyễn nơi đây. Lịch sử của ngôi nhà cổ này, dù nói gì đi nữa thì đây cũng là một lịch sử được nhận thức lại chớ không phải như là một lịch sử đã từng sống hay nói khác hơn, đây là một câu chuyện được kể lại một cách trung thành từ những nguồn tư liệu ít ỏi. Nhưng trên hết chính là tấm lòng mong ước muốn lưu giữ lâu hơn nữa những giá trị của tiền nhân để lại.



[1] Chủ tịch Tôn Đức Thắng là con trai thứ hai của cụ Tôn Văn Đề và bà Trần Thị Di. Ông có 3 người em là Tôn Thị Kiệm, Tôn Đức Nhung và Tôn Thị Én

[2] Sự việc này, chúng tôi có liên hệ với Khu lưu niệm chủ tịch Tôn Đức Thắng ở Mỹ Hòa Hưng, thành phố Long Xuyên, An Giang thì ở đây cũng không có thông tin gì thêm về chuyện chủ tịch Tôn Đức Thắng có ghé qua Định An – Lấp Vò thăm em gái hay không. Nhưng theo chúng tôi, nếu có thì chỉ ở trong khoảng thời gian từ năm 1922 đến 1927 khi ông từ Hắc Hải trở về sau sự kiện treo cờ đỏ trên một thiết giáp hạm Pháp ủng hộ cách mạng Nga. 

 
     
  Hữu Nhân ( Báo Văn Nghệ)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật





















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |