Thứ Bảy, ngày 4 tháng 7 năm 2020        
     
 
   Phóng sự
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  23/04/2012  
  NỖI NIỀM IR 50404  
  Cho đến thời điểm này, vụ lúa đông xuân đã gần kết thúc, một số nơi có điều kiện, lúa hè thu mới xuống giống sớm cũng chuẩn bị thu hoạch, thế nhưng nhiều địa phương, nông dân vẫn còn đang thấp thỏm lo âu bởi hàng tấn, hàng chục tấn lúa IR 50404 vẫn còn nằm nhà vì giá lúa tụt giảm thảm hại, không bán được vì không có lời, thậm chí thua lỗ. Có nơi thương lái cũng không thèm mua. Nhiều nông dân đã than thở: “Chưa có năm nào IR50404 ế ẩm như năm nay”. Vì sao IR50404 lại phải “bi kịch” như vậy ?  
 
 


                 

      anh bai IR50404 HNT.jpg 

     Hiện nay, mỗi khi đến mùa thu hoạch nông dân lại lo lắng: “Năm nay không biết lúa có bán hết và bán được giá hay không ?”. Trong ảnh: Thu hoạch lúa đông xuân ở huyện Thanh Bình.


            Theo nhận định của các nhà khoa học, các nhà chuyên môn, nguyên nhân chủ yếu do nông dân nhà ta ồ ạt xuống giống loại lúa này không theo quy hoạch, không theo sự khuyến cáo của ngành chức năng, cuối cùng dẫn đến tình trạng khủng hoảng thừa. Hiện chưa có địa phương nào thống kê chính xác nhưng ước đoán diện tích lúa IR50404 tăng rất nhiều so vụ lúa đông xuân năm trước. Mà hệ quả của tình trạng khủng hoảng thừa từ nhiều năm qua chúng ta đã thấy: lúa vừa bị rới giá, vừa khó bán. Nói theo kiểu nông dân thường nói là họ còn bị thương lái “bóp cổ”. Một lý do khác cần phải quan tâm là do hạt gạo giống lúa IR50404 còn bị bạc bụng, tỷ lệ tấm cao, không thể xuất khẩu được. Từ ngữ chuyên môn gọi là gạo phẩm cấp thấp.

Theo quan sát của chúng tôi, vụ lúa đông xuân này ở huyện Lấp Vò hầu như đa số nông dân đều làm lúa IR50404. Đến khi thu hoạch lúa bị rới giá, sau đó có tăng lên vài bữa nhưng giá tiếp tục rơi khiến cho nông dân đều rên, vì thương lái mua giá thấp bét. Lúa tươi vừa gặt, thương lái trả mua tại ruộng chỉ khoảng 4.700đ/kg. Ông Huỳnh Ngọc Chiến, Trưởng phòng Nông nghiệp & PTNT (NNPTNT) huyện Lấp Vò cho biết, toàn huyện có 14.200 ha lúa đông xuân, trong đó có tới 91,5% làm lúa IR50404. Năm ngoái, lúa IR50404 bán được giá 6.000 - 6.200đ/kg, cả năm Lấp Vò có diện tích canh tác lúa 34.000 ha, trong đó lúa IR50404 chiếm tới 55%. Đó là lý do năm nay nông dân đổ xô trồng IR50404. “Cả cánh đồng ấp hưng Lợi Đông, xã Long Hưng B này toàn xài giống IR50404 này không, còn làm giống khác hả, đố ai dám làm. Xung quanh ai cũng làm IR50404, cũng rãi phân, cũng xịt thuốc, cũng thu hoạch đồng loạt, anh mà đưa giống khác vô để ôm à, sâu bệnh từ ruộng kế bên sẽ tràn qua sau khi xịt thuốc. Đến gần thu hoạch thì người ta sẽ người ta rút nước ra…như vậy anh có dám trồng giống khác không…”, anh Lê Hữu Hùng đã phân tích cho nghe khi tôi hỏi vì sao cứ tiếp tục sử dụng giống IR50404. Một lý do khác khiến cho nông dân vẫn “khoái” giống IR50404 là nhờ năng suất cao, chưa nói đến các ưu thế khác như: ngắn ngày, dễ canh tác…“Gia đình tui chỉ có 6 công ruộng với 6 miệng ăn, do đó buộc tui phải lo đủ gạo ăn trong năm trước cái đã, sau đó có dư mới tính chuyện đem bán, bởi vậy làm sao tui dám trồng giống lúa khác”, anh Hùng cho biết thêm. Mà thưc tế là như vậy. Hiện nay ở những cánh đồng nhỏ hầu như gia đình nào cũng canh tác trên dưới chục công ruộng, do vậy họ phải “thủ” cho đủ gạo ăn trước. Mà mục tiêu đảm bảo đủ gạo ăn trong năm cho gia đình thì giống IR50404 đang chiếm ưu thế vì năng suất giống lúa này rất cao. Như vụ đông xuân này ruộng anh Lê Hữu Hùng đạt mỗi công trên 50 giạ, tình ra năng suất trên 10 tấn/ha. Đây chính là lý do vì sao nông dân ruộng ít ưu tiên lựa chọn giống lúa cao sản này, vì với họ chuyện chất lượng cao hay xuất khẩu gì đó họ không mấy quan tâm, họ chỉ quan tâm chuyện năm nay lúa trúng hay thất mùa mà thôi. “Nếu trúng mùa sẽ mua sắm thêm vài vật dụng khác cho sinh hoạt trong gia đình, còn nếu thất mùa thì đợi sang năm sau !”.

Huyện kế bên là Lai Vung, vụ đông xuân này, nông dân làm giống lúa IR50404 cũng trên 80 - 90% diện tích. Đó là do năm ngoái gặp lũ lớn, rút chậm. Ở vùng làm 3 vụ lúa/năm, vì chưa tìm được giống khác thay thế nên nông dân chỉ còn cách chọn IR50404 nhờ vào đặc tính ngắn ngày, nối tiếp vụ sau sẽ tránh được lũ.

Qua các phương tiện thông tin, vụ đông xuân này có tin một tỉnh có diện tích lúa IR 50404 tới hơn 65.000 ha, vượt nhiều lần so với mức khuyến cáo của ngành chưa năng. Hỏi vì sao nông dân lại trồng quá nhiều giống lúa IR50404 nhiều ? Câu trả lời quá dễ: Do năm ngoái làm giống lúa này bán được giá cao, thấy ngon ăn nên năm nay ồ ạt xuống giống, sở dĩ chọn IR50404 vì ưu thế năng suất cao, ngắn ngày, ít sâu bệnh, chi phí thấp, dễ canh tác…nhưng nào ngờ đoán gió bị trật chìa, đành chấp nhận ngồi nhìn cảnh lúa giá rớt, thê thảm…

Nhớ khoảng những năm 1992 – 1993, khi giống lúa IR50404 được chọn lọc từ  giống lúa nhập nội chính thức được công nhận, với đặc tính thời gian sinh trưởng chỉ 85 - 90 ngày; thích nghi rộng trên nhiều vùng đất phù sa đến phèn trung bình; canh tác được cả 3 vụ trong năm; năng suất vụ đông xuân từ 6 - 8 tấn/ha, vụ  hè thu từ 5 - 6 tấn/ha…IR50404 đã như một vị cứu tinh của nông dân trước sự hoành hành của nhiều loại dịch bệnh lúa bấy giờ như: rấy nâu, đạo ôn, cháy lá…trên các giống lúa cũ. Nhờ ưu thế trên mà cho tới hôm nay, IR50404 vẫn còn được nhiều nông dân ưa chuộng cho dù giá trị xuất khẩu không cao.

Theo nhận định của sở NNPTNT tỉnh Đồng Tháp, việc tăng diện tích lúa IR50404 trong thời gian qua là do tình trạng xuống giống vụ đông xuân 2011 – 2012 trễ, để đảm bảo thu hoạch lúa thu đông trước khi đỉnh lũ về buộc người nông dân phải sử dụng giống có thời gian sinh trưởng ngắn và giống lúa IR50404 được ưu tiên lựa chọn. Tuy nhiên, trước tình hình tiêu thụ loại lúa này đang gặp nhiều khó khăn, sở NNPTNT đề ra nhiều giải pháp nhằm hạn chế nông dân xuống giống lúa IR50404 trong vụ Hè Thu như: khuyến cáo các tổ chức, cá nhân trong tỉnh thực hiện khảo nghiệm, trình diễn và nhân nhanh các giống lúa có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao, chất lượng tốt để thay thế giống IR50404; đẩy mạnh thông tin rộng rãi đến nông dân thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, tổ chức các lớp tập huấn để người sản xuất nắm rõ về tình hình tiêu thụ lúa phẩm cấp thấp hiện nay. Sở đề nghị các đơn vị thu mua, xuất khẩu thông tin rộng rãi về tình hình thị trường tiêu thụ gạo phẩm cấp thấp, đồng thời công bố giá thu mua lúa các loại để nông dân tính toán trong sản xuất và chuyển đổi cơ cấu giống. Bên cạnh đó, các ban, ngành và đoàn thể địa phương cần tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nông dân hạn chế sử dụng giống IR50404. Theo đánh giá của sở NNPTNT, giống lúa IR50404 trong vụ hè thu cho chất lượng gạo kém hơn so với vụ đông xuân và nguy cơ nhiễm bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá cao, đồng thời dễ đổ ngã do diễn biến bất thường của thời tiết.

Tại Hội nghị sơ kết sản xuất lúa đông xuân 2011 – 2012 và triển khai kế hoạch sản xuất lúa hè thu, thu đông 2012 ở Nam bộ do Bộ NNPTNT tổ chức tại Đồng Tháp vừa qua, Thứ trưởng Bùi Bá Bổng đã đánh giá cao mô hình cánh đồng mẫu lớn ở các địa phương. Ông nhấn mạnh: sản xuất lúa năm 2012 cần tập trung và có những bước đột phá mạnh mẽ trong khâu tổ chức sản xuất, chú trọng xây dựng cánh đồng mẫu lớn trong đó ưu tiên cơ giới hoá thu hoạch, phơi sấy, tồn trữ lúa để giảm thất thoát sau thu hoạch; giữ và gia tăng chất lượng lúa gạo. Mục đích cuối cùng của việc hoàn thiện chuỗi sản xuất lúa gạo là xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam trong mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp thu mua lúa gạo. Đây là những khâu còn yếu và thiếu trong chuỗi sản xuất lúa gạo Việt Nam nói chung và Nam bộ nói riêng. Theo nhận định của các chuyên gia, việc gia tăng của giống lúa chất lượng thấp sẽ gây khó khăn cho việc tiêu thụ trong thời gian tới. Trước xu hướng giá các loại lúa chất lượng cao sẽ tăng, các chuyên gia khuyến cáo các địa phương nên vận động người dân chuyển đổi giống lúa phù hợp với nhu cầu của thị trường. Thứ trưởng Bùi Bá Bổng cho rằng trong sản xuất vụ lúa hè thu 2012, các địa phương không cần thiết phải loại bỏ giống lúa IR50404, nhưng phải kiềm chế dưới 10% diện tích gieo sạ, đồng thời đẩy mạnh các loại lúa chất lượng cao

Tại Hội nghị, vấn đề được các ngành chức năng đặc biệt quan tâm hiện nay là sự gia tăng đột biến của giống lúa IR50404 với diện tích lên đến 435.00 ha toàn vùng. Dự báo sản lượng lúa IR50404 trong vụ đông xuân này sẽ đạt ngưỡng 03 triệu tấn. Theo nhận định của các chuyên gia thì trước tình hình tiêu thụ lúa gạo và xuất khẩu đang gặp khó khăn thì sản lượng lúa IR50404 quá nhiều là rất đáng lo ngại.

Riêng đối với Đồng Tháp, mặc dù tỉnh đã tích cực thực hiện các biện pháp vận động nông dân trồng lúa chất lượng cao, giảm các giống lúa chất lượng thấp nhưng quá trình thực hiện vẫn còn nhiều bất cập. Theo ông Dương Nghĩa Quốc, Giám đốc sở NNPTNT, thì nguyên nhân dẫn đến sự gia tăng của giống lúa này là do trong thời gian qua, việc thu mua và tiêu thụ lúa IR50404 không gặp nhiều khó khăn, mức chênh lệch về giá giữa lúa chất lượng cao và lúa IR50404 không quá cao, cộng với thời gian canh tác ngắn, nông dân có thể tranh thủ để sản xuất 03 vụ. Ông Dương Nghĩa Quốc đã kiến nghị với Bộ NNPTNT chỉ đạo các công ty đặt hàng thu mua để trên cơ sở đó, địa phương sẽ vận động người dân sản xuất các vùng nguyên liệu cung cấp cho công ty. Theo ông Dương Nghĩa Quốc, nếu làm tốt khâu gắn kết giữa sản xuất và tiêu thụ thì sẽ hạn chế được vấn đề nông dân tự phát trồng lúa phẩm chất thấp.

Mới đây, ông Lê Văn Bảnh, Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL cho biết, với sự giúp đỡ của Viện nghiên cứu phát triển ĐBSCL, nông dân huyện Hòn Đất (Kiên Giang) đã sản xuất thành công giống lúa mới có tên HĐ1, thay thế tốt giống lúa IR50404 đã thoái hóa và được khuyến cáo ngừng sử dụng. Đây là giống có thời gian sinh trưởng 92 ngày, chỉ dài hơn giống IR 50404 là 7 ngày, rất thích hợp để sản xuất 3 vụ/năm. Giống lúa này có ưu điểm là năng suất cao tương tự giống IR 50404 nhưng ngon cơm hơn, lại cứng cây, kháng rầy nâu, bệnh vàng lùn và lùn xoắn lá tốt. Tại Đồng Tháp, hiện giống HĐ1 đang được nông dân các xã Phương Thịnh, Láng Biển, Thanh Mỹ, Mỹ Hội (huyện Cao Lãnh) trồng thay thế giống IR 50404...

Có thêm giống lúa mới, nông dân càng mừng. Nhưng cái mà nông dân đang cần nhất hiện nay là làm sao trồng lúa được ổn định và…luôn có lời, không còn phải thấp thỏm lo âu chuyện rớt giá, không bán được mỗi khi vào vụ thu hoạch.


 

 

 

 

 

 
     
  Hồ Nhựt Trung ( báo VNDT)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật





















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |