Thứ Hai, ngày 26 tháng 10 năm 2020        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  20/03/2015  
  ĐI CHỢ TẦM VU MUA MỘT CÂY DÙ…  
 

Đi chợ Tầm Vu mua một cây dù che nắng che mưa; không chỉ là câu hát có vần có điệu; che nắng che mưa là một ao ước, mong muốn cho cuộc sống có được điều kiện tốt hơn hiện tại; một ước muốn vươn lên cho ngày mai tươi đẹp.

 
 
 

 


Hồi nhỏ tôi có nghe câu hát:

Sáng mai đi chợ Tầm Vu

Mua một cây dù che nắng che mưa…

            Tất nhiên đó chỉ là câu hát ru em, ru con của những người chị, người mẹ. Ý nghĩa hầu như không cần giải thích, miễn là nó có vần điệu, hát lên nghe êm tai, dễ đưa trẻ con vào giấc ngủ.

            Còn chuyện cắt nghĩa, giải thích thì còn tuỳ, hãy để sau này. Có thể để cho rộng đường, như kiểu mã nguồn mở. Chính thế mà tôi thích những câu ca dao mang chất mông lung, mênh mông, bay lượn trên bầu trời tuổi thơ, nó dẫn dắt tâm hồn con người đi vào thế giới với những gì mơ ước trông chờ tốt tươi, dẫu có ít nhiều đượm buồn man mác, thậm chí đắng cay mai mỉa.

            Có mấy địa danh Tầm Vu?

            Ở tỉnh Long An, huyện Châu Thành có thị trấn Tầm Vu trung tâm huyện, phía Đông giáp với xã Phú Ngãi Trị, phía Tây giáp xã Dương Xuân Hội, phía Bắc giáp xã Hiệp Thạnh, phía Nam giáp xã An Lục Long.

            Có lần được trò chuyện với Bà Sáu Giàu, vợ Giáo sư - Nhà giáo nhân dân Trần Văn Giàu, nghe bà nói về một số chuyện ở Phú Ngãi Trị, rồi kể về xứ Tầm Vu. Một số bài viết của Giáo sư Trần Văn Giàu có bút danh Tầm Vu.

            Xứ Tầm Vu này có hai câu ca dao hay thai đố gây tranh cãi:

Gái Tầm Vu đồng xu ba đứa

Trai Thủ Thừa cưỡi ngựa tới mua

            Giải thích cho rành và để tránh hiểu lầm là tư tưởng trọng nam, khinh nữ, hoặc trai thiếu gái thừa ở vùng đất này; thì ra đó là câu thai đố với xuất vật; đáp án là cái rỏ rẻ, tức cái ròng rọc dùng để kéo nước! Quả là lắt léo của trò chơi thai đố. Câu thai đố để lại thành câu ca dao với nhiều ngộ nhận.

            Nhưng mà Tầm Vu nầy cũng để lại nét văn hoá lễ hội chay được nhắc đến bằng ca dao qua hàng trăm năm:

Dù ai buôn bán bộn bề

Làm chay, mười sáu nhớ về Tầm Vu

            Ở tỉnh Hậu Giang, có kênh Tầm Vu thuộc xã Thạnh Xuân, huyện Châu Thành. Tầm Vu còn là tên một ấp thuộc xã Thạnh Hoà, huyện Phụng Hiệp, hiện nay Thạnh Hoà được tách làm hai; Tầm Vu thuộc xã Thạnh Xuân, huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang. Tầm Vu cách thành phố Cần Thơ độ 17 cây số. Thời Pháp thuộc chưa có con đường liên tỉnh Cần Thơ - Ô Môn - Thốt Nốt xuống Rạch Giá. Hồi ấy từ Cần Thơ xuống Rạch Giá qua Hà Tiên phải đi qua Tầm Vu. Vì vậy, Tầm Vu giữ một vị trí quan trọng trên đường giao thông chiến lược của miền Tây nối liền các tỉnh thông ra biển ven vịnh Thái Lan…

Tầm Vu trở thành địa danh nổi tiếng trong thời kháng chiến chống Pháp, với những chiến công vang dội của quân dân Nam bộ những năm 1946, 1947, 1948; bốn lần đánh thắng quân viễn chinh xâm lược Pháp. Có bài hát đi cùng năm tháng: Tầm Vu, nhạc Đắc Nhẫn, lời Quốc Hương:

Hùng thay! Tầm Vu! Đây đó vang lừng chiến công

Một năm qua nơi đây tiếng ai giúp quân

Lướt trên ngàn thây phất cao ngọn cờ

Giết quân tàn tham đến nay còn vang…

 Chiến tích, chiến công không chỉ đi vào bài hát mà còn trở thành lời ru:

Ngồi buồn kể chuyện đánh Tây

Tầm Vu một trận diệt bầy xâm lăng

Sợ gì thiết giáp xe tăng

Quân ta cướp súng thần công kẻ thù

            Ở tỉnh Vĩnh Long, huyện Trà Ôn, xã Trà Côn còn có p Tầm Vu. Cũng ở Vĩnh Long, huyện Bình Minh, nay tách ra huyện mới Bình Tân, có chợ Tầm Vu bên bờ con kênh Tầm Vu (nay thuộc địa bàn xã Nguyễn Văn Thảnh).

            Ở tỉnh Đồng Tháp, huyện Châu Thành, cuối phía Nam có xã Hoà Tân và xã Tân Phú (mới thành lập sau 1975) thông giáp với các xã thuộc huyện Bình Tân của tỉnh Vĩnh Long. Xã Tân Phú là một xã vùng sâu của huyện Châu Thành vốn là phần đất giáp hai xã Tân Phú Trung và Phú Long.

Cuối những năm 1970 - 1980, xã Tân Phú còn là xã kinh tế mới. Để phát triển xã nầy, một số con kênh được đào mới, nạo vét. Có một con kênh dài hơn 10km nối thông qua phía Tầm Vu (Vĩnh Long), nên kênh này cũng được gọi là kênh Tầm Vu.

            Sông Nha Mân, sông Cái Tàu Hạ, lấy nước từ sông Sa Đéc là một nhánh sông Tiền, chảy về hướng Tây Nam, giáp nhau tại Xẻo Mát, nhìn trên bản đồ có hình chữ V. Từ Xẻo Mát, nước sông Hậu chảy qua, tuỳ theo con nước thuỷ triều, hai dòng nước sông Tiền sông Hậu giao hội. Xưa, đây là vùng sâu, trũng vì nằm cách xa hai bờ sông cái, cảnh quan gần như một Đồng Tháp Mười thu nhỏ với những lung, bàu; loài cây hoang dại mây vóc, lau sậy, đế ... Xẻo Mát theo hướng Tây Nam nối qua Rạch Sậy rồi tới Tầm Vu.

            Tầm vu là một loại cây hoang dại mọc từng khóm trên những gò đồng, ven sông rạch, cùng họ với cây u du, thân thảo, cao chừng hơn 1m.

            Xưa các lưu dân khi định cư nơi đâu thường lấy đặc điểm cây cối (thực vật) để đặt tên cho vùng đất mà mình đến ở. Do vậy, Tầm Vu đã trở thành địa danh nhiều nơi ở Nam bộ. Tương tự Bến Lức (Long An) được hiểu nơi đây xưa có nhiều cây lứt. Gò Vấp, nơi nhiều cây vấp

            Từ những năm 1820, Trịnh Hoài Đức cho biết: Nha Mân Giang (sông Nha Mân) ở bờ phía nam Tiền Giang, cách trấn (Vĩnh Thanh) về phía tây 35 dặm, rộng 29 tầm, sâu 13 thước ta. Theo hướng nam chuyển lên tây 175 dặm, qua các ngòi nhỏ Tam Miếu (Ba Miếu), Giồng Sao, Trà Cát (Trà Kiết), Đồ Bà (Chà Và), Cam Phù Ly, đến sông Cái Vồn rồi đổ ra sông lớn Hậu Giang. Nơi đây có nhiều người Việt mới đến khai khẩn ruộng vườn.

            Còn sông Cái Tàu Hạ được gọi là Tân Hội Giang vì lấy tên thôn Tân Hội. Sông này ở bờ phía nam Tiền Giang, rộng 20 tầm, sâu 3 tầm, cách trấn về phía tây hơn 30 dặm. Phía đông nam xuống đến ngã ba Cái Ngang; nhánh phía bắc thông với sông Long Hồ, rồi chuyển về nam 60 dặm đến ngã ba sông Kiên Thắng; theo hướng đông chảy ra sông An Phú và sông Láng Thé rồi hiệp với Tiền Giang; chảy hướng tây ra sông Trà Ôn rồi gặp sông Hậu Giang, đó là đường giao thông được cả bốn phía.

            Xem vậy, những địa danh, tên sông rạch khi xưa, nay có nơi vẫn còn lưu giữ, có nơi được thay thế tên mới, có nơi không còn. Địa danh Tầm Vu có thể xuất hiện khoảng nửa cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX. Lần lượt những đoàn lưu dân đi mở cõi, định canh định cư, rồi tên đất, tên xóm (xứ) lần hồi được mọi người dùng để lưu giữ một đặc điểm thiên nhiên trong ký ức buổi ban đầu.

            Một đặc điểm của chợ ở đồng bằng sông Cửu Long, miền Tây Nam Bộ là ven sông, nơi đó người ta tựu hội, trao đổi mua bán, trở nên sung túc thì mới có cảnh trên bến dưới thuyền. Chợ Tầm Vu cũng là như vậy.

            Đi chợ Tầm Vu mua một cây dù che nắng che mưa; không chỉ là câu hát có vần có điệu; che nắng che mưa là một ao ước, mong muốn cho cuộc sống có được điều kiện tốt hơn hiện tại; một ước muốn vươn lên cho ngày mai tươi đẹp.

            Bây giờ, có cây dù che nắng che mưa là chuyện bình thường. Nhưng ngày xưa ấy, có được cây dù đã là sang lắm rồi đấy; quan chức trong làng, ông cả, ông chủ mới có được cây dù; con nhà tiểu thơ thì ra đường che dù vừa để làm dáng vừa tỏ ra đài các kiêu sa… Quan cao chức trọng ra đường thì có lọng che do quân lính hộ tòng. Thường dân, nông dân chỉ dám đội chiếc nón lá mà thôi!

            Ôi ! Đi chợ Tầm Vu mua một cây dù Tôi ao ước năm mới, năm tới, mỗi năm mỗi người đều được mua dù, dù mới, tốt đẹp, đàng hoàng.


______________

(1) Xem Gia Định thành thông chí, NXB. Đồng Nai , 2005, trang 77.

 
     
  Lê Kim Hoàng ( Hội VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật





  • RẠCH BÀU HÚT (18/09/2020)
















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |