Thứ Hai, ngày 23 tháng 7 năm 2018        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  14/09/2016  
  MỘT SỐ MÓN ĂN TRONG ĐÁM GIỖ Ở NÔNG THÔN ĐỒNG THÁP  
  Tổ chức đám giỗ là một nét văn hóa truyền thống từ rất lâu đời của người Việt. Nó thể hiện đạo đức uống nước nhớ nguồn, được xã hội coi như một tiêu chuẩn quan trọng của nếp gia phong, là hành vi hợp đạo lý, đao đức truyền thống, có ý nghĩa cao đẹp, mãi mãi được bảo tồn.  
 
  MAM CO.jpgMâm cổ ở nông thôn (ảnh minh hoạ)


MỘT SỐ MÓN ĂN TRONG ĐÁM GIỖ

Ở NÔNG THÔN ĐỒNG THÁP (*)

 

PHẠM THỊ TOÁN

 

Từ lâu đời, trong mỗi gia đình Việt Nam, không phân biệt giàu nghèo hay sang hèn, hầu như gia đình nào cũng có tập quán thờ cúng đất đai, tổ tiên, ông bà, cha mẹ, những người đã khuất... Nó trở thành quốc đạo, một truyền thống rất đẹp của người Việt chúng ta. Hàng năm, ngày người thân mất, gia đình nào cũng tổ chức đám giỗ, nhằm tụ tập con cháu, dòng họ để nhớ và nhắc lại những kỷ niệm về người đã khuất. Đám giỗ có vị trí quan trọng trong hoạt động thờ cúng tổ tiên. Ở vùng nông thôn Nam bộ, trước đây, một đám giỗ thường được tổ chức trong thời gian 3 ngày, chưa kể những ngày chuẩn bị (có khi cả mươi, mười lăm ngày). Ngày nay, do nhiều lí do, đám giỗ thường tổ chức một bữa tiên thường và một bữa giỗ chính.

Trong bài viết này, xin mô tả một số món ăn cần chuẩn bị trong đám giỗ vào hai ngày giỗ tiên thường và giỗ chính.

Các món ăn tráng miệng:

Gói bánh, nấu bánh, đổ bánh kẹp, làm bánh bông lan, đổ rau câu … tùy theo sở thích và khả năng kinh tế của từng nhà và luân phiên thay đổi món qua mỗi đợt lễ giỗ. Nhưng món chính thường gia đình nào cũng làm đó là bánh tétbánh ít.

Ngày giỗ đầu tiên (ngày tiên thường):

            Ngày này, chủ yếu có cha mẹ, anh em, con cháu ruột thịt... trong gia đình. Ba, bốn giờ sáng, phụ nữ thức dậy làm thịt gà, vịt... để đãi. Buổi chiều, con cháu gia đình và thanh niên thân cận tiếp dựng rạp, mượn bàn ghế bà con lối xóm. Người thì đi chợ mua trước rau củ quả. Các món cúng đơn giản, chủ yếu món xào, món canh, thịt kho hột vịt và món ít khi thiếu là cháo vịt hoặc cháo thịt heo bằm cùng cà rốt, nấm rơm, tôm khô…

Ngày chính giỗ:

Đây là ngày mời bà con dòng họ thân tộc ngoài cha mẹ, anh em, con cháu ruột thịt... Ở vùng thôn quê thường nấu các món từ 4 - 5 giờ sáng để 8 - 9h bắt đầu đãi. Sáng ra, con cái trong gia đình, người thì đi chợ, người thì chuẩn bị làm đồ ăn, tiếp đón khách, cắt rau củ quả, cắt bông hoa, lặt rau, sắp bánh, nấu nước châm bình thủy, pha trà... Các cô bác lớn tuổi thì uống nước trà, ăn bánh và trò chuyện. Thường có 1 bình trà, 2 dĩa bánh ngọt và 1 ít ly trà đá ở mỗi bàn. Trước kia, bà con chủ yếu uống trà lài, sau này cũng thường uống trà Bắc (tùy theo sở thích). Những năm gần đây, nhạc sống đã trở thành khá phổ biến trong tiệc tùng từ thành thị đến nông thôn. Một số đám giỗ thường rước nhạc sống về cho có không khí xôm tụấm lòng người đã khuất.

Các món mặn thường có trong ngày giỗ:

- Món nằm bàn: thịt nguội, dưa chua (củ kiệu, dưa cải, củ cải...); mỗi bàn đặt 2 dĩa rau (rau thơm, khóm, dưa leo…);

- Món xào: thường thịt bò xào h qua (bông cải; củ cải đỏ...) hoặc dồi trường xào cải chua...;

- Món gỏi: gà (vịt) gỏi ngó sen hay gà (vịt) gỏi bắp cải (gỏi bắp chuối). Gà tơ tầm 1,2 - 1,5kg; vịt thì hay dùng vịt xiêm, thịt ngọt, ngon.

- Món canh: nui nấu sườn heo hoặc món lẩu hải sản chua ngọt.

- Món mặn: thịt ba rọi kho hột vịt nước dừa tươi hay thịt sườn ram mặn. Đây là món không gia đình nào thiếu trong đám giỗ.

Sau đây là cách chế biến một số món:

- Nui nấu sườn heo: Nguyên liệu: 1kg sườn non; 0,5kg nui ống; 2 củ cà rốt; 1 củ cải trắng; tỏi; hành lá; rau mùi; gia vị (muối, hạt tiêu, nước mắm, hạt nêm...). Cách nấu: sườn heo chặt thành miếng nhỏ vừa ăn, trụng qua nước sôi, rửa với nước sạch 2 lần, vớt ra rổ để ráo nước. Sau đó, ướp gia vị khoảng 20 phút. Cà rốt và củ cải trắng rửa sạch qua nước, cắt thành miếng nhỏ vừa ăn và đẹp mắt. Hành, tỏi thì băm nhuyễn. Tiếp đó, bắc nồi nóng, cho dầu vào phi hành, tỏi thật thơm rồi cho phần xương đã ướp gia vị vào xào nhanh, đảo đều tay khoảng 10 phút. Xong, đổ thêm nước cho ngập sườn, đun với lửa to. Nui ống luộc với nước cho vừa chín tới, sau đó, vớt ra và xả với nước lạnh. Tiếp theo, băm nhuyễn hành củ và tỏi rồi để nui vào phi cho thơm và ướp gia vị cho vừa ăn rồi để ra thau. Khi nước trong nồi sôi, cho thêm phần cà rốt, hẹ tươi, cải bẹ và củ cải trắng, đun thêm cho cà rốt và củ cải chín mềm thì tắt bếp. Cho phần nui vào tô, đặt lên đó vài miếng sườn, củ cải và cà rốt. Rắc thêm hành lá, rau ngò cho thơm ngon.

- Thịt ba rọi kho hột vịt nước dừa tươi: Thịt ba rọi mua về, trụng qua nước sôi, rửa lại với nước muối, cắt thành miếng vuông vừa, sau đó ướp gia vị (tỏi, ớt, hành, tiêu, đường, bột ngọt...), một chút nước mắm và mật ong rồi phơi nắng khoảng 30 phút cho thấm. Sau đó, bắc chảo lên ram với hành, tỏi khoảng 5 phút, rồi đổ nước dừa tươi vào nồi nấu nhỏ lửa cho đến khi thịt mềm vừa ăn. Hột vịt đem rửa, sau đó luộc chín, lột vỏ cho vào nồi thịt kho. Có người chiên từng hột vịt, khi thịt gần mềm thì bỏ hột vịt đã chiên vô nồi thịt kho.

- Sườn ram mặn: Nguyên liệu: thịt sườn; hành lá; hành củ; tỏi; tiêu; muối; đường; bột ngọt; nước mắm; dầu ăn; một trái dừa tươi... Cách nấu: thịt sườn trụng nước sôi, rửa sạch, để ráo, chặt miếng vừa ăn. Hành lá rửa sạch, bằm nhuyễn. Tỏi đập giập, bóc vỏ, bằm nhuyễn. Thịt sườn đã chặt miếng vừa ăn đem ướp với đường, tiêu, hành củ và phần đầu trắng của hành lá khoảng 30 phút cho thấm gia vị. Bắc chảo lên bếp, khi chảo nóng, cho 2 muỗng xúp dầu cùng hành, tỏi vào phi cho đến khi hành, tỏi hơi ngả vàng thì cho thịt sườn vào ram khoảng 10 phút. Sau đó, cho nước dừa tươi vào hầm với lửa riu riu đến khi thịt mềm. Tiếp tục cho nước mắm, nêm gia vị cho vừa ăn, rắc đều hành lá đã cắt nhỏ tiêu lên mặt nồi thịt sườn, nhắc xuống.

Chuẩn bị đãi tiệc: Chừng 8h sáng, mọi người xúm lại dọn mâm lên. Thông thường có các món giằn mâm. Trước khi bày lên bàn, để khỏi thừa hoặc thiếu, phải xếp mâm trước. Ví dụ, tính tổ chức 10 bàn (khách và chủ nhà khoảng 100 người, không như mỗi bàn 6 người như các tỉnh ngoài Bắc) thì chủ nhà cho sắp dài xuống chõng (hoặc kê bàn) cứ mỗi món có 20 dĩa (mỗi bàn 2 dĩa ở 2 bên). Sắp đủ tất cả các món hiện có. Trong nồi còn chừa để sau đó châm thêm. Thường gia chủ sắp thêm 1 mâm trên ban thờ và 1 mâm trước ban thờ. Những bàn cỗ này thường để cúng mâm chiều. Trường hợp khách đông hơn dự kiến thì những bàn này sẽ dọn lên mời khách, chiều sẽ làm thêm vài con gà (vịt) để cúng. Thức uống chính là rượu nhà nấu hay mua của bà con lối xóm nước ngọt. Nước ngọt thường la hán quả, chanh dây… uống với nước đá rất ngon. Thường khoảng 9h, dọn món ăn lên, mời khách vào bàn tiệc. Khách đem đồ tới cúng có khi con gà (vịt), vài chục trứng, thịt bò, thịt heo, đường, bột ngọt hoặc trái cây trong vườn như xoài, ổi, chanh… Nói chung, nhà vùng quê có gì đem tới cái đó, không câu nệ hình thức, góp vào đám giỗ một cách thiệt tâm, vui vẻ. Thời buổi bây giờ, người ta cũng thường góp tiền cúng giỗ, phụ tiếp chủ nhà. Trong đám giỗ thường có rất nhiều trẻ con tới chơi, ăn uống. Đây có thể coi là lực lượng kế thừa, sau này học tập theo cha ông, tiếp nối phong tục cúng giỗ này.

            Tổ chức đám giỗ là một nét văn hóa truyền thống từ rất lâu đời của người Việt. Nó thể hiện đạo đức uống nước nhớ nguồn, được xã hội coi như một tiêu chuẩn quan trọng của nếp gia phong, là hành vi hợp đạo lý, đao đức truyền thống, có ý nghĩa cao đẹp, mãi mãi được bảo tồn.

 

 

P.T.T

___________

(*) Trích tác phẩm cùng tên tham dự Trại viết VNDG lần thứ III năm 2016 do Hội Liên hiệp VHNT Đồng Tháp tổ chức.

 
     
  Phạm Thị Toán ( Hội Liên hiệp VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật







  • SÓNG (13/07/2018)














  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |