Thứ Năm, ngày 22 tháng 11 năm 2018        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  22/12/2016  
  SỰ GIAO THOA VĂN HÓA ẨM THỰC TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG  
  Quá trình cộng cư lâu dài giữa các dân tộc Việt, Hoa, Khmer... trên vùng đồng bằng sông Cửu Long này đã khiến mọi mặt văn hóa hòa hợp và giao thoa lẫn nhau, đặc biệt là văn hóa ẩm thực. Mỗi dân tộc đều lưu giữ nét văn hóa riêng của mình, đồng thời cũng đóng góp vào nền văn hóa chung của một vùng đất làm cho nền văn hóa ẩm thực ở Đồng bằng sông Cửu Long thêm phong phú, đa dạng và nhiều màu sắc.  
 
 

mon_ca_loc_nuong_trui2.jpg


SỰ GIAO THOA VĂN HÓA ẨM THỰC

TẠI ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG (*)

        

LÊ NGỌC THẠC

 

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng đất mới khai phá, nơi chung sống của các dân tộc Kinh, Hoa, Khmer... Cho nên, vùng đất này về phương diện văn hóa - tín ngưỡng có sự giao thoa lẫn nhau. Vì đây là vùng đất mới, còn hoang vu, thú dữ tràn đầy và biết bao hiểm nguy khác đang đe dọa cuộc sống con người nên tất cả các cộng đồng dân tộc ở đây đã đoàn kết lại, cùng chung lưng đấu cật để chống lại thú dữ, thiên tai, khẩn hoang mở rộng vùng đất, xây cầu, dựng chợ, tạo lập xóm làng... làm cho diện mạo vùng đất này thay đổi rõ rệt.                                                         

Trong quá trình đó, mặc dù mỗi dân tộc đã cố gắng giữ gìn và phát huy nét văn hóa đặc sắc của riêng mình, nhưng do quá trình cộng cư lâu dài nên văn hóa của các dân tộc có sự hòa hợp và giao thoa lẫn nhau. Sự giao lưu trong văn hóa ẩm thực là một điển hình. Sự giao lưu trong đó ở đồng bằng sông Cửu Long được thể hiện ở hai phương diện: thứ nhất, dân tộc này ăn các món ăn của dân tộc kia; thứ hai, dân tộc này sử dụng các món ăn của dân tộc kia nhưng có chế biến lại cho phù hợp với khẩu vị của mình.

Ở phương diện thứ nhất, ta thấy mỗi dân tộc có một số món ăn đặc trưng của mình. Và các món ăn đặc trưng đó đã trở thành phổ biến, được các dân tộc cùng cư ngụ trên một vùng đất sử dụng qua lại lẫn nhau, đến mức, người ta không còn phân biệt món ăn nào là của dân tộc nào, mà thích ăn thì cứ nấu, chứ không cần thiết phải nghĩ đến nguồn gốc của nó: canh chua, cá kho tộ, lẩu mắm... là những món ăn đặc trưng của người Việt; bún nước lèo, bún mắm, canh xiêm lo... là những món ăn đặc trưng của người Khmer; heo quay, vịt tiềm, vịt khìa, canh thuốc bắc, hột vịt muối... là những món ăn đặc trưng của người Hoa...

Tuy nhiên, sự phân chia đó chỉ mang tính chất lý thuyết, bởi trong thực tiễn các món ăn này không có giới hạn rõ ràng giữa các dân tộc. Trong số các món ăn điển hình vừa kể trên, hầu hết người Việt, người Khmer, người Hoa... ở đồng bằng sông Cửu Long đều ăn như nhau. Trong cộng đồng người Việt, Khmer, Hoa... cũng có một chút khác biệt về khẩu vị trong cách chế biến thức ăn: người Hoa thích ăn thịt hơn ăn cá, ăn nhiều mỡ heo, ít ăn canh chua hơn canh mẳn, thích cá biển mặn chưng thịt; người Khmer thích ăn canh xiêm lo nêm mắm bò-hóc thay vì canh chua... nhưng do quá trình cộng cư kéo dài từ đời này sang đời khác, mối giao lưu càng khắng khít nhau hơn, nên các món ăn cũng dần dần chuyển hóa giống nhau.                                                                               

Ở phương diện thứ hai, sự tiếp nối trong văn hóa ẩm thực của các dân tộc ở đây đã làm cho các món ăn ở vùng đất này không ngừng phong phú qua việc tiếp thu rồi chế biến lại, tạo ra hương vị khác.

Bún nước lèo của người Khmer là một ví dụ. Món này vốn là đặc trưng của người Khmer nhưng được cả người Việt và người Hoa ưa thích. Bún nước lèo được chế biến từ tôm, cá nấu nhừ, rồi rỉa bỏ hết xương, nêm vào nước lèo sả, ớt, củ ngải bún được giã nhuyễn, sau đó nêm mắm bò-hóc vào cho đậm đà. Ăn kèm với món này là các loại rau húng nhủi, húng quế, hẹ, bắp chuối... Nhưng khi bún nước lèo này qua tay những thợ nấu người Việt thì các nguyên liệu của nó không được giữ nguyên như cũ, mà đã được thêm bớt cho phù hợp với cái gu của mình: người Việt lại cho thêm tép bóc vỏ, thịt heo quay và một số loại rau khác, mà những loại rau này đôi khi nó khác hẳn nguyên gốc.

Một món ăn đặc trưng của người Khmer đó là món canh xiêm lo. Canh xiêm lo là một loại canh chua nói chung, được người Khmer nấu với đầu xương cá khô và rau ghém (chuối cây non hoặc bắp chuối). Nấu món này người Khmer thường dùng me hoặc cơm mẻ. Nhưng khi món canh xiêm lo này qua bàn tay chế biến của các bà nội trợ người Hoa thì họ có cách làm hơi khác một chút: nấu canh xiêm lo, người Hoa vẫn dùng rau ghém và đầu xương cá khô, nhưng lại không dùng me hoặc cơm mẻ; cá khô dùng để nấu món canh này, người Hoa thường dùng loại khô cá sửu, chứ không phải cá lóc như người Khmer.

Đối với các món ăn của người Hoa, các dân tộc Việt, Khmer... cũng có sự chế biến lại. Như món cháo trắng, hột vịt muối của người Hoa vẫn được người Việt ưa dùng. Nhưng khi ăn cháo trắng, người Việt không chỉ ăn với hột vịt muối mà còn có dưa mắm và cá cơm, cá lòng tong kho khô... Món heo quay của người Hoa thường được ăn kèm với bánh hỏi thì người Việt dùng heo quay đem kho lại, nêm thêm gia vị vào... Món vịt tiềm của người Hoa thường được nấu với chanh muối nhưng lại được người Việt đem tiềm với cam, ngon cũng không kém. Món canh chua của người Việt thường được nấu với các loại cá thì người Hoa lại nấu canh chua với gà. Món cá rô kho tộ của người Việt được người Hoa giữ nguyên công thức cũ khi nấu, nhưng họ lại cho mỡ và tiêu nhiều hơn...                      

Ngoài ra, ẩm thực đồng bằng sông Cửu Long còn tiếp thu các món ăn của các dân tộc khác: ragu gà, gà rô ti ảnh hưởng của Pháp, cà ri gà ảnh hưởng của Ấn Độ...

Như vậy, quá trình cộng cư lâu dài giữa các dân tộc Việt, Hoa, Khmer... trên vùng đồng bằng sông Cửu Long này đã khiến mọi mặt văn hóa hòa hợp và giao thoa lẫn nhau, đặc biệt là văn hóa ẩm thực. Mỗi dân tộc đều lưu giữ nét văn hóa riêng của mình, đồng thời cũng đóng góp vào nền văn hóa chung của một vùng đất làm cho nền văn hóa ẩm thực ở Đồng bằng sông Cửu Long thêm phong phú, đa dạng và nhiều màu sắc.

 

L.N.T

_________________

(*) Trích Ẩm thực Đồng bằng sông Cửu Long - một nét văn hóa của đất phương Nam - tác phẩm tham dự Trại viết Văn nghệ Dân gian lần thứ II, năm 2015 do Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Đồng Tháp tổ chức.

 
     
  Lê Ngọc Thạc ( Hội Liên hiệp VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật



  • TRANG THƠ VNĐT (16/11/2018)




  • SỐNG VỚI ĐAM MÊ (16/11/2018)











  • TRANG THƠ VNĐT (24/10/2018)



  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |