Thứ Tư, ngày 18 tháng 9 năm 2019        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  07/08/2019  
  ẨM THỰC TRUYỀN THỐNG TỪ CÂY SEN ĐẤT THÁP MƯỜI  
  Rượu sen là rượu ủ chung với hạt sen đã khô. Để khoảng 6 tháng trở lên, sen hòa tan trong rượu, có màu đẹp và mùi thơm rất đặc trưng, không lẫn với bất cứ loại rượu nào. Rượu sen còn ủ chung với ngó sen, tim sen…   
 
 

ẨM THỰC TRUYỀN THỐNG

TỪ CÂY SEN ĐẤT THÁP MƯỜI

(Trích Cây sen trong đời sống và văn hóa ẩm thực đất Tháp Mười (*))

 

NGUYỄN THỊ TƯ

 

Cá lóc nướng trui ăn kèm lá sen non

Món cá lóc nướng trui thì hầu hết các tỉnh miền Tây đều có. Nhưng món cá lóc nướng trui ăn kèm với lá sen non thì dường như chỉ có ở Đồng Tháp. Đây là nét văn hóa ẩm thưc rất riêng, đặc biệt là ở đồng sen Gò Tháp. Sau khi nướng xong, cá lóc được đặt vào đĩa. Dùng bánh tráng kèm lá sen non quấn thịt cá lóc nướng, chấm với nước chấm chua ngọt. Món ăn có vị đắng của lá sen non, vị ngọt của cá lóc đồng, vị chua ngọt của nước chấm, không lẫn vào đâu được.

Lẫu gà hạt sen

Hạt sen cũng được người dân chế biến ra món lẫu gà. Sau khi làm gà xong, cho vào nồi, bắc nước thật sôi. Sau đó, cho hạt sen vào hầm với gà, bỏ gia vị, bột nêm, muối… cho vừa ăn. Ta có món gà nấu với hạt sen rất bổ dưỡng.

Cơm hạt sen

Gồm hai cách chế biến: cơm trắng hạt sen hoặc cơm huyết rồng hạt sen:

Sau khi chọn gạo trắng hay gạo huyết rồng, đem hạt sen trộn với gạo đã vo xong. Cho vào một lượng nước vừa đủ, nấu cho cơm chín, lấy lá sen ra, bới phần cơm vừa nấu chín ra vào lá sen. Ta có đĩa cơm hạt sen rất ngon. Ngoài cơm trắng hạt sen, cơm huyết rồng hạt sen, còn cả món cơm chiên hạt sen nữa. Sau khi nấu chín cơm với hạt sen, cho cơm vào chiên đến độ bong hạt cơm, rồi nêm nếm cho vừa ăn. Ta có một đĩa cơm chiên hạt sen rất ngon.

Gỏi ngó sen tôm thịt

Ngó sen ở dưới gốc cây sen. Việc tìm nhổ ngó sen cũng là một kỳ công và đòi hỏi có sự hiểu biết nhất định. Người móc ngó sen phải biết vị trí của cái ngó nằm ở đâu. Thường thì ngó nằm dưới lá sen được gọi là lá đài. Người ta dùng ngón tay thọc xuống khoảng 10 - 20 cm thì bắt gặp ngó sen. Sau đó, khéo léo nâng nhẹ cái ngó lên, nhổ nguyên cọng sen có phần ngó, xong bỏ phần cọng già và lấy ngó non trắng. Sau khi nhổ ngó sen, đem về rửa sạch hết phần phèn, đất bám vào ngó sen, rồi cắt thành từng đoạn khoảng 7 - 8cm, sao cho vừa ăn.

Có rất nhiều cách chế biến từ ngó sen như: gỏi ngó sen tôm thịt, gỏi ngó sen khô cá lóc, kể cả lẫu chua cũng sử dụng ngó sen ăn kèm rất ngon…

Với món gỏi ngó sen tôm thịt, ta lần lượt chế biến như sau: thịt nạc: 200 gam, luộc chín, để nguội, xắt từng miếng vừa ăn; tôm thẻ hoặc tôm đồng: 10 con, luộc chín, bóc vỏ để chung với thịt.

Sau khi rửa ngó sen xong, cho dấm, đường, muối… vào, trộn đều vừa ăn. Khoảng 20 phút sau, trộn thịt và tôm vào, sau đó, trộn rau răm. Cuối cùng, cho ra đĩa, rắc hành phi, đậu phộng là xong.

Gỏi ngó sen khô cá lóc

Cách làm gỏi ngó sen khô cá lóc gần giống như gỏi ngó sen tôm thịt. Chỉ khác ở chỗ là gỏi ngó sen sau khi chế biến xong, khô cá lóc nướng cắt thành từng miếng nhỏ, cho lên trên, rắc thêm rau răm, hành phi, đậu phộng rang, ớt thái…, tạo cho đĩa khô đẹp mắt.

Hạt sen rang muối ớt

Thường món sen rang muối ớt dùng để ăn trước hoặc sau khi dùng tiệc và cũng có nơi món ăn này dùng để làm mồi nhậu

Hạt sen càng già, rang muối càng thơm ngon. Khi rang, lựa những hạt no tròn, thổi cho sạch các râu sen và hạt lép. Loại bỏ trước hạt sen rám vỏ thì khi rang càng bùi hơn. Đổ nước vào cho ngập hạt sen, bắc lên bếp lửa nấu cho sôi. Khi hạt sen chín, chắt bỏ nước, đổ vào một ít muối ớt, thêm một ít dầu, rang cho đều đến khi không còn nước. Hạt sen khô tách vỏ ăn rất bùi và thơm ngon. Ngoài ra, còn có món sen luộc, hoặc sen luộc nước dừa…. Các món này chế biến gần giống như món sen rang muối ớt. Chỉ khác, chỉ luộc cho hạt sen chín và chắt cạn nước, để lửa nhỏ, hong sơ hạt sen nở vừa ăn.

Cánh sen chiên giòn

Đây là món ăn rất mới ở Đồng Tháp. Cánh sen chiên giòn là loại thức ăn tráng miệng rất đẹp và ngon. Cánh sen được lẩy ra từ bông sen. Rửa sơ cánh sen, cho vào rổ để ráo nước. Sau đó, xếp cánh sen vào đĩa. Pha bột và hột gà, gia vị… vào tô, rồi đổ nước vào khuấy đều cho bột tan hết. Tiếp đến lấy chảo bắc dầu ăn lên. Cho cánh sen cho vào tô bột khuấy đều. Khi dầu sôi, lấy từng cánh sen bỏ vào chảo, chiên cho vàng đều. Cánh sen có lớp bột hơi ngả màu vàng vàng, tim tím, lúc đó cánh sen đã giòn, ngon và thưởng thức được rồi.

Chè hạt sen

Sau khi lấy nhụy xong, hạt sen cũng được dùng để nấu chè. Chè hạt sen nấu với đường phèn ăn rất ngon và mát. Cũng có nơi nấu chung hạt sen với các loại đậu. Cứ 500 gam hạt sen nấu với nữa kí đường phèn. Sau nửa giờ sẽ có một nồi chè hạt sen rất bổ dưỡng.

Xôi hạt sen

Xôi hạt sen được chế biến rất kỳ công, đòi hỏi sự khéo léo của các đầu bếp. Muốn làm món xôi hạt sen ngon, trước tiên ta chọn nếp ngon, dẽo, hạt nếp phải rặt không lộn với loại nếp khác. Đem nếp vo kỹ, phơi cho ráo… Chuẩn bị dừa khô nạo xong, vắt lấy nước trộn vào nếp, thêm một ít muối, đường. Hạt sen đã được tách vỏ, lấy nhụy, trộn vào nếp. Sau cùng, ta cho vào xửng và nấu. Sau một tiếng đồng hồ sẽ được một xửng xôi thơm lừng. Đơm xôi vào đĩa hay mâm, tùy theo mục đích dâng cúng hay yến tiệc của gia chủ.

Bánh tét lá sen

Chọn nếp ngon, dừa khô, một ít đường, muối. 1kg hạt sen đã lấy nhụy ứng với 5kg nếp. Nhân đậu, nhân mỡ hay nhân chuối tùy thích. Bắc chảo lên để xào nếp. Xào sơ, sao cho nếp có độ dẽo là được.

Lá sen, dây chuối hoặc dây bẹ được chuẩn bị sẵn. Thông thường, lá sen phải được phơi ngoài nắng khoảng một tiếng đồng hồ để không còn giòn, có độ dẽo, gói bánh dễ hơn. Sau đó, bắt tay vào gói bánh.

Sau khi gói bánh xong, đổ nước vào nồi, nấu cho nước sôi mới bỏ bánh vào hấp. Phải dựng bánh đứng, sắp cho hết chỗ trống trong nồi rồi lấy lá sen phủ lên một lớp. Đậy nắp nồi, nấu khoảng 4 - 5 giờ là bánh chín. Nhớ thêm nước và trở đầu bánh để bánh chín đều. Sau khi bánh chín, vớt ra, cắt và cho vào đĩa trông rất đẹp mắt. Da bánh tét có màu xanh hơi ngả sang vàng là màu lá sen thấm vào, trông đẹp mắt và ăn rất ngon… Vị nhẫn ngoài da bánh hòa quyện với vị nhân bánh, tạo thành một vị rất đặc trưng của bánh tét lá sen nơi đây.

Sữa sen

Khoảng từ năm 2015, sen được trồng nhiều ở vùng đầm lầy và từ khi có Khu du lịch Đồng sen ở Đồng Tháp, món thức uống được nhiều người ưa chuộng này mới có. Sữa sen được làm từ hạt sen. Sau khi hái gương về, chọn loại hạt đã già, tách ra, bỏ nhụy, đem nấu lên rồi xay cho nhuyễn, thêm đường, sữa sao cho vừa miệng. Cho vào ly, chai, thêm đá là đã có một chai hay ly sữa sen thơm, ngon, bổ dưỡng.

Rượu sen

Rượu sen là rượu ủ chung với hạt sen đã khô. Để khoảng 6 tháng trở lên, sen hòa tan trong rượu, có màu đẹp và mùi thơm rất đặc trưng, không lẫn với bất cứ loại rượu nào. Rượu sen còn ủ chung với ngó sen, tim sen… Cứ 10 lít rượu ủ với 2kg sen và thêm các loại tim sen, ngó sen cho ra 5 - 6 lít rượu thành phẩm. Công đoạn ủ rượu phải làm rất kỹ. Phải ủ kín, không cho gió lọt vào để rượu không bay mùi sen và có vị ngon của sen.

Trà sen

Món uống sữa sen thì không để nhụy sen khi chế biến. Nhụy sen được lấy ra từ hạt có màu xanh như mắt cá. Cứ 1 tấn sen lụa thì có được 1kg tim sen. Tim sen được đem phơi ngoài nắng tự nhiên, cho một màu xanh thẫm rất đẹp mắt. Khi đem pha tim sen nguyên dạng hoặc pha với trà ngon thì sẽ có thức uống trà sen rất ngon. Trà sen không chỉ là một thức uống mà còn là một dược liệu quý, chữa được nhiều bệnh, nhất là bệnh mất ngủ.

Người trồng sen còn sáng tạo một loại trà ướp trực tiếp lên bông sen, gọi là trà bông sen. Khi búp sen gần xòe, người ta đem trà bỏ vào rồi lấy dây buộc nhẹ trên đầu bông sen, để qua đêm. Sáng mở ra, đem loại trà ướp này pha thành một loại thức uống rất thơm, ngon.

 

N.T.T

______________

(*) Tác phẩm tham dự xét đầu tư sáng tác VHNT của Hội Liên hiệp VHNT Đồng Tháp năm 2018 (đạt giải C).
 
     
  Cộng tác viên ( Hội VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật





















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |