Thứ Hai, ngày 10 tháng 12 năm 2018        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  18/12/2012  
  MỘT THỜI DU KÍCH - THÊM MỘT NÉT ĐẸP VỀ HÌNH TƯỢNG NGƯỜI LÍNH CHÂN ĐẤT  
  Ca khúc Một thời du kích được tặng giải C, Giải thưởng VHNT Nguyễn Quang Diêu lần thứ II, song với riêng tôi, nó là một trong không nhiều bài hát hay của nền ca khúc Đồng Tháp từ trước đến nay. Đó chắc chắn là một cảm nhận chủ quan, dù sao cũng rất muốn chia sẻ cùng đông đảo người thưởng thức.  
 
 


 

Nếu tôi không nhầm thì ngoài một số bài hát phổ biến về lực lượng du kích - những người lính chân đất - như: Du kích ca, Du kích sông Thao, Hát mừng các cụ dân quân (Đỗ Nhuận); Du kích Long Phú (Quốc Hương); Hát mừng anh hùng Núp (Trần Quí);  Người con gái sông La (Doãn Nho); Cô dân quân làng Đỏ (Nguyên Nhung); Người Châu Yên em bắn máy bay (Trọng Loan)… và hình ảnh sao vuông đầu mũ trong Bài ca Hà Nội (Vũ Thanh), gần như nền âm nhạc nói chung, lĩnh vực ca khúc nói riêng của nước ta đã có không nhiều sáng tác về lực lượng chiến đấu quan trọng này, so với tập hợp sáng tác hùng hậu về một lực lượng khác là bộ đội.

Mở đầu như trên để biết chào đón và trân trọng một ca khúc viết về đề tài này xuất hiện tại Đồng Tháp của nhạc sĩ Phạm Đức: Một thời du kích.

Trước hết, bàn một chút về tên bài hát. Rõ ràng, ở đây tác giả không trực tiếp tiếp cận đối tượng như một số bài hát nêu ví dụ ở trên mà là gián tiếp miêu tả, thể hiện qua độ lùi thời gian khá xa với những cảm nhận và suy ngẫm sâu sắc về giá trị thiêng liêng của lịch sử kháng chiến oai hùng từ hình tượng người du kích. Vì thế mới phải là một thời. Đó là cái thời được nhắc trong ca từ qua cái nhìn của người bây giờ: thăm lại nơi đây “căn cứ lòng dân”; giọng nói bác Tám chú Tư năm nào, âm thanh ngày qua đọng mãi trong tôi; vẫn lán trại xưa bên hầm công sự, dưới tầm đạn bay mà sao vẫn vui, thuở là du kích còn mang súng trường; xa rồi năm tháng đạn bom chiến tranh, tràm vẫn vươn cao cùng với thời gian

Ca khúc Một thời du kích viết theo thể hai đoạn đơn, cấu trúc gọn, đoạn II bắt đầu vào cao trào để có thể chuyển tiết điệu (nếu cần), khiến chủ đề bài hát được thể hiện sinh động và sâu sắc hơn. Điều đáng nói trước tiên là nhịp điệu của ca khúc. Với một sáng tác mang tính hồi tưởng, Phạm Đức chọn nhịp C (4/4) là hợp lí. Tuy nhiên, tác giả không quá thiên về tự sự trầm lắng, chậm rãi mà chọn điệu slow surf - một điệu thuộc thể loại nhạc rock - vui nhộn, trẻ trung. Cùng với tính chất tốc độ được ghi: chậm, điệu slow surf sẽ là một sự kết hợp, bổ sung hài hòa, khiến nhịp điệu ca khúc chuyển tải được hồn cốt bài hát theo ý tưởng âm nhạc của Phạm Đức. Điều này thể hiện rõ trong việc bố trí tiết nhịp với chủ yếu các nốt móc đơn, móc kép, chùm ba và rất hiếm gặp các nốt móc đen - nốt chủ đạo của nhịp C. Tiết nhạc này khiến chủ đề bài hát không những hiện lên rõ nét ở khía cạnh hồi tưởng mà còn sinh động trong một không khí tươi mới, rộn ràng như thể không khí chiến đấu của một thời du kích đã qua. Nghe bài hát, người ta lập tức liên tưởng đến Du kích ca, Du kích Long Phú… đầy hào khí một thời. Cái gọi là phục dựng không khí lịch sử - xã hội đã phần nào thành công ở ca khúc Một thời du kích qua tiết tấu.

Về phát triển giai điệu của ca khúc Một thời du kích, trước hết, có thể thấy việc tác giả chọn hợp âm la thứ (Am) là phù hợp. Như đã biết, dù không chính danh song người ta thường coi Am là một hợp âm có sắc thái vừa trang trọng, thiêng liêng vừa trữ tình, sâu lắng. Trong vùng hợp âm chủ Am, sự phối hợp hài hòa của các hợp âm Mi bảy (E7) và Rê thứ (Dm)… luôn khiến giai điệu bản nhạc có sự khơi gợi về một cảm giác xốn xang, day dứt, bâng khuâng, hoài vọng… Đây là điều cần thiết phải có của ca khúc Một thời du kích khi tác giả chọn điểm nhìn như đã nêu. Điều làm nên nét riêng - chút duyên - của Một thời du kích là một số nốt nhạc cuối câu dừng ở nốt si cũng như nốt rê thăng (rê#) ở ô nhịp thứ 6, đã tạo hiệu ứng man mác, bàng bạc… có cảm nhận như thể đang lạc vào cõi xưa - một thời vậy.

Về phần ca từ, như một số câu đã trích dẫn ở trên, nhìn chung tác giả đã diễn đạt theo một thứ ngôn ngữ văn xuôi nhưng đẫm chất thơ với nhiều hình ảnh gợi tả, gợi cảm: vi vu ngọn gió sông Tiền; lao xao rừng khua lá tràm; tiếng ve trong ngần; dưới tầm đạn bay mà sao vẫn vui; thuở là du kích còn mang súng trường; con chim sơn ca chợt cao tiếng hót; con chim tu hú kêu bầy thiết tha… Để viết hai lời ca cho mỗi đoạn trong một ca khúc, dù là một ca khúc ngắn, sự lặp lại ý tưởng và tình huống bí ngôn từ rất thường xẩy ra. Cây bút Phạm Đức may mắn không rơi vào điều đó. Nếu đọc bo toàn bộ văn bản ca từ của Một thời du kích, người đọc rất ít gặp phải những hạt sạn từ ngữ (kiểu: từng bước bước chân ai về) và cảm nhận rất rõ một không khí trong sáng, tươi mới, thanh tao trong mỗi đơn vị ngôn từ cũng như toàn bộ tập hợp ngữ nghĩa.

Nói chung, đây là một ca khúc có hồn, tạo khơi gợi và tìm trúng chủ đề thiết thực, thiêng liêng. Không quá suy diễn và áp đặt, có thể thấy, Một thời du kích đã góp phần khắc họa rõ nét hơn hình tượng người du kích - người lính chân đất cũng như một thời du kích đã làm nên những chiến công hiển hách trong kháng chiến chống ngoại xâm của nhân dân ta trên mảnh đất Đồng Tháp. Có lẽ đây là ca khúc đầu tiên và cũng là duy nhất hiện nay ở Đồng Tháp viết về lực lượng du kích. Cần đánh giá cao sự đóng góp về phương diện này của bài hát cũng như tác giả của nó.

Nhân đây cũng cần nói thêm, sáng tác văn học nghệ thuật hay về Xẻo Quýt - một khu căn cứ lòng dân của Đồng Tháp - quả thực là còn quá hiếm hoi. Có thể nói, chưa có tác phẩm nào xứng tầm với địa chỉ đỏ này trên mọi lĩnh vực. Trong mặt bằng đó, Một thời du kích của Phạm Đức xứng đáng được đánh giá và tôn vinh một cách rành rẽ và công bằng hơn, ít nhất là trên phương diện bảo tồn, bảo tàng lịch sử cách mạng.

Ca khúc Một thời du kích được tặng giải C, Giải thưởng VHNT Nguyễn Quang Diêu lần thứ II, song với riêng tôi, nó là một trong không nhiều bài hát hay của nền ca khúc Đồng Tháp từ trước đến nay. Đó chắc chắn là một cảm nhận chủ quan, dù sao cũng rất muốn chia sẻ cùng đông đảo người thưởng thức.

 

 
     
  Thai Sắc ( Hội VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật











  • TRANG THƠ VNĐT (22/11/2018)





  • TRANG THƠ VNĐT (16/11/2018)




  • SỐNG VỚI ĐAM MÊ (16/11/2018)

  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |