Chủ Nhật, ngày 21 tháng 10 năm 2018        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  07/03/2013  
  ĐỌC KÍ TRÊN VĂN NGHỆ ĐỒNG THÁP 2012  
  Có lẽ đây là lần đầu tiên xuất hiện bài viết đánh giá một cách tương đối tổng thể, toàn diện thể loại kí trên Báo Văn nghệ Đồng Tháp trong một năm. Với số lượng tác phẩm khá lớn, chỉ đứng sau thể loại thơ, kí đã góp phần không nhỏ trong việc phản ánh hiện thực cuộc sống muôn màu của tỉnh nhà trong năm 2012 một cách trực diện, nhanh lẹ và thiết thực. Người ta từng ví von kí là người lính xung kích trên mặt trận, xuất hiện ở những vị trí tiền tiêu và mang về chiến công nóng hổi, quả là không ngoa đối với mọi phương tiện báo chí, nhất là các tờ báo chuyên ngành văn nghệ.  
 
 

                                      

 

Có lẽ đây là lần đầu tiên xuất hiện bài viết đánh giá một cách tương đối tổng thể, toàn diện thể loại kí trên Báo Văn nghệ Đồng Tháp trong một năm. Với số lượng tác phẩm khá lớn, chỉ đứng sau thể loại thơ (*), kí đã góp phần không nhỏ trong việc phản ánh hiện thực cuộc sống muôn màu của tỉnh nhà trong năm 2012 một cách trực diện, nhanh lẹ và thiết thực. Người ta từng ví von kí là người lính xung kích trên mặt trận, xuất hiện ở những vị trí tiền tiêu và mang về chiến công nóng hổi, quả là không ngoa đối với mọi phương tiện báo chí, nhất là các tờ báo chuyên ngành văn nghệ.

Vậy, trong năm 2012, kí trên Văn nghệ Đồng Tháp đã đảm nhiệm vai trò người lính xung kích đó như thế nào?

Trước hết là kí đã xông vào mặt trận nông nghiệp, nông thôn của tỉnh Đổng Tháp với nhiều bài viết cập nhật, phản ánh hầu hết mọi chiều kích cuộc sống đang diễn ra nơi đây. Đã có 29 bài (tỉ lệ: gần 33%) viết về đề tài nóng bỏng và quan trọng này của nhiều tác giả: Hậu Nghệ, Hồ Huệ Thu Hằng, Hồ Nhựt Trung, Hữu Nhân, Lệ Thy, Nguyễn Huỳnh Hiếu, Nguyễn Quế - Nam Ngân, Phạm Thị Toán, Trần Trọng Trung, Trần Quốc Thanh (Út Khả Năng), Trần Sang, Xuân Vy…

Nổi bật nhất phải kể đến mảng kí phản ánh phong trào xây dựng nông thôn mới đang dấy lên rầm rộ khắp nơi trong tỉnh. Nếu Hồ Huệ Thu Hằng phản ánh những biến chuyển bước đầu đáng ghi nhận trong phong trào xây dựng nông thôn mới (đạt 5/19 tiêu chí) tại miền đất của bài ca dao: Ai về Tịnh Thới quê ta; Xoài thơm, quýt ngọt đậm đà tình quê (Xã nông thôn mới Tịnh Thới, Thành phố Cao Lãnh vững bước đi lên) thì Ngọc Hoa ghi lại nhiều đổi thay quan trọng, nhất là về xây dựng cầu, đường, nhà cửa, qui hoạch và chuyển đổi cây trồng, vật nuôi… tại xã cù lao Bình Thạnh - xã điểm xây dựng nông thôn mới đầu tiên của huyện Cao Lãnh (Đổi mới ở một xã cù lao). Nếu Nguyễn Quế trong Xã Đốc Binh Kiều sẽ hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới vào năm 2014 cho biết ở đây đã hoàn thành 10 tiêu chí và sẽ thực hiện được toàn bộ 19 tiêu chí sớm hơn kế hoạch 1 năm thì T.T.T trong Xây dựng nông thôn mới ở huyện Tam Nông ghi nhận địa phương này đã chọn 3 xã điểm là An Hòa, Hòa Bình và Phú Cường với quyết tâm đến năm 2015 sẽ hoàn thành cơ bản 19 tiêu chí… Phong trào này còn hiển hiện một cách cụ thể trong phóng sự Về Tân Công Chí của Nguyễn Huỳnh Hiếu; trong các ghi chép: Cù lao An Hiệp - lở mà không lỡ của Hữu Nhân, Bình Thành phát huy nội lực của Lệ Thy, Tân Thuận Tây còn nhiều thách thức của Nam Ngân, Xây dựng nông thôn mới ở một xã vùng sâu Tháp Mười của Phạm Thị Toán, Xã Thường Thới Tiền nỗ lực xây dựng nông thôn mới của Nguyễn Quế…

Nhìn chung, qua các tác phẩm kí nóng hổi tính thời sự nói trên, không chỉ bằng tập hợp thống kê số liệu mà còn bằng ít nhiều ý kiến đánh giá, phân tích, khơi gợi, các tác giả đã giúp người đọc hình dung và cảm nhận rõ rệt hơn một không khí sôi nổi, khẩn trương, tích cực của đại phong trào này khắp toàn tỉnh Đồng Tháp.

Với đề tài nông nghiệp, nông thôn, độc giả còn gặp ở đây loạt bài viết về gương người tốt, việc tốt của Nguyễn Quế (Anh Hai On và làng cá Mĩ Chánh 4; Nghị lực làm giàu của một cựu chiến binh…), Trần Trọng Trung (Người nông dân làm kinh tế giỏi Trần Văn Hằng với nghề nuôi cua đồng; Gia đình bà Tâm vượt khó nuôi con thành tài…)… đặc biệt là của Phạm Thị Toán với kí sự Sơn Tinh thời nay. Có thể nói, đã khá lâu, từ thời Nguyễn Quang Ngọc với Tản mạn về con sếu Tràm Chim, Tam Nông; Lê Minh Hùng với Chuyện ở Tân Quới hay Đỗ Ký với Đầu sóng sông Tiền… nay Văn nghệ Đồng Tháp mới có được một tác phẩm kí gây tiếng vang như thế. Cái hay của tác phẩm này trước hết nhờ bản thân nguyên mẫu Nguyễn Trạng Sư, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Hồng Ngự là một điển hình cán bộ dám nghĩ dám làm, dám là người đầu tiên xông vào chỗ chết để bịt đường hủy diệt của cơn đại hồng thủy hung hãn, cứu sống ruộng vườn, rau lúa, con người... Nhưng phải nói rằng, cái hay còn nhờ phần lớn ở ngòi bút Phạm Thị Toán, không chỉ tiếp cận, nắm bắt trúng hiện thực mà còn biết chắp cánh cho câu chuyện bay lên một cách hoành tráng thông qua cách chọn lựa chi tiết, lối bố cục và kiểu văn phong kí sự vừa bay bướm vừa dồn nén.

Mảng thứ hai mà kí Văn nghệ Đồng Tháp năm 2012 để lại dấu ấn không kém phần đậm nét là những tác phẩm viết về đề tài giáo dục. Với 24 bài (gần 27%) của nhiều tác giả như: Bạch Phần, Cẩm Tú, Lê Dân, Nguyễn Quế - Nam Ngân, Nguyễn Trọng Đàm, Nguyễn Văn Hanh, Phương Nga, Thanh Thủy, Trần Trọng Trung, Trọng Quý…, muôn mặt hoạt động của ngành giáo dục - đào tạo Đồng Tháp hiện lên với các góc sáng tối, xa gần, đậm nhạt… khác nhau.

Cẩm Tú - một phóng viên trẻ của Báo Văn nghệ Đồng Tháp đã có 4/5 bài viết về đề tài này. Tuy cách tiếp cận, khai thác vấn đề chưa thật sâu, một số kĩ năng viết kí đang ở những bước chập chững, nét riêng trong văn phong còn mờ…, song ít nhiều đã phát hiện, tôn vinh những điển hình trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo, nhất là tấm gương vượt khó dạy tốt, học tốt. Đó là một gia đình nghèo ở xã Tân Thuận Tây, thành phố Cao Lãnh, phải thuê nhà ở trọ nhưng quyết tâm nuôi hai đứa con học lên đại học (Chắp cánh tương lai cho con). Đó là học sinh lớp 5 Lê Thị Thanh Thảo có hoàn cảnh gia đình khó khăn, lại mang trong mình bệnh hen suyễn nhưng vẫn chăm học và học giỏi (Vượt qua hoàn cảnh để thực hiện ước mơ). Đó là cô giáo dạy môn Ngữ văn Nguyễn Thị Hồng, suốt 18 năm đứng lớp một cách nhiệt tình, đam mê và đã truyền được ngọn lửa đó cho nhiều thế hệ học sinh (Người mang nhiệt huyết, đam mê đến với học sinh)…

            Sung sức ở đề tài này phải kể đến Nguyễn Quế - Nam Ngân - một phóng viên tương đối kì cựu của Báo Văn nghệ Đồng Tháp. Với hai bút danh nói trên (kể cả bút danh Nguyễn Thanh, được dùng ít hơn), tác giả đã có 11 bài viết về lĩnh vực giáo dục - đào tạo trong năm 2012, chiếm gần một nửa số bài viết về đề tài này của tờ báo. Quả là một ngòi bút sung sức, chứng tỏ anh là một nhà báo xuất thân nhà giáo và không quên nghề cũ của mình! Hầu hết bài viết của Nguyễn Quế - Nam Ngân đều hướng về thao tác biểu dương những tấm gương tiêu biểu của nhà trường, giáo viên, học sinh. Biểu dương nhà trường có: Hoạt động Đội ở Trường THCS Thống Linh; Đoàn Trường THPT Cao Lãnh II với công tác giáo dục truyền thống. Biểu dương thầy có: Yêu nghề, nghề sẽ trả ơn; Thầy hiệu trưởng tận tâm với nghề; Cô Nguyễn Thị Thuận: Nhà giáo Ưu tú của ngành học mầm non; Thầy Lê Hữu Phần, người say mê công tác Đoàn - Đội. Biểu dương trò có: Cô học trò mồ côi học giỏi; Lê Mai Vân Anh - cô nữ sinh đa tài; Khát vọng đến trường; Học trò vùng sâu đậu hai trường đại học. Tác phẩm đọng lại ấn tượng mạnh nhất có lẽ là Khát vọng đến trường, kể về một cô học trò bị bệnh tim bẩm sinh, trong một gia đình mà mẹ và chị cũng bị bệnh mãn tính. Vượt qua không biết bao lần đi chữa bệnh tại hầu hết các bệnh viên trong tỉnh và thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Thị Bích Em - tên cô học trò đặc biệt, chỉ cân nặng 30kg ở tuổi 18 - vẫn trở về và quyết đến trường tiếp tục theo học. Đây là một bài kí mang tính điển hình cao, bố cục gọn, văn khá súc tích, đọc là nhớ. Nói chung, lối viết kí của Nguyễn Quế - Nam Ngân cơ bản định hình với phong cách riêng là đi thẳng vào sự kiện, ít vòng vo tam quốc, giúp người đọc nắm bắt ngay sự vật, hiện tượng. Tuy nhiên, đó cũng là chỗ chưa mạnh của anh, khi tác phẩm không đậm chất văn chương, thiếu mượt mà, bay bổng, dẫu biết rằng đó chỉ là những ghi chép. Dù sao, đóng góp của Nguyễn Quế - Nam Ngân trong mặt - trận - kí của Văn nghê Đồng Tháp năm qua là không nhỏ.

Tác phẩm kí chững chạc nhất về đề tài này chắc phải là Lòng nhân ái đã đơm hoa của Trọng Quý. Gương điển hình của nhà giáo về hưu Nguyễn Văn Mốt vốn rất ngời sáng. Tấm lòng nhân ái của ông quả thật bao la. Việc làm từ thiện của ông quả là thiết thực. Từ nguyên mẫu đẹp đó, bằng cách viết không quá trau chuốt nhưng lay động tâm thức, Trọng Quý đã dẫn người đọc đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác bởi các ý tưởng và hành động của nhân vật. Đọc xong phóng sự này, người ta thấy cuộc đời này tươi đẹp, nhân bản và đáng sống hơn. Mọi ý nghĩ nhuốm màu sắc bi quan chắc chắn sẽ bị xua tan khi nhận từ Lòng nhân ái đã đơm hoa những hương vị tinh khiết, thanh tao của ý chí, niềm tin và lòng vị tha cao cả.

Như vậy, có thể nói, ngoài vấn đề nông nghiệp, nông thôn đang là ưu tiên số một của thể loại kí, vấn đề giáo dục cũng đang là một điểm nóng, khiến số lượng bài viết xuất hiện với tần suất khá cao. Tuy nhiên, nhìn chung tác phẩm thuộc nội dung này còn thiên về mô tả, biểu dương mà chưa có nhiều ý kiến mạnh dạn phê phán, đề xuất giải pháp, qua đó hầu góp được tiếng nói tích cực cho việc đổi mới một cách đích thực hệ thống giáo dục nói chung, trong đó có giáo dục Đồng Tháp.

Ngoài hai mảng đề tài lớn trên, trong năm 2012, kí trên Văn nghệ Đồng Tháp còn tiếp cận, phản ánh nhiều vần đề và lĩnh vực khác, qua đó cho thấy sự đa dạng, phong phú và kịp thời của thể loại xung kích này. Nổi bật là loạt bài chào mừng Họp mặt truyền thống Ban Tuyên huấn Khu 8 - Trung Nam bộ lần thứ IX như: Khu 8 - Trung Nam bộ những ngày đầu chống Mỹ (Hữu Nhân); Nhớ về chị Gấm anh hùng (Trần Nhã); Lớp hội họa đầu tiên của Ban Tuyên huấn Khu Trung Nam bộ - Khu 8 (Lê Dân); Tôi làm hiệu thính viên của Thông tấn xã Trung Nam bộ (Phạm Nhựt Minh ghi); Sáng mãi tên anh (Nguyễn Văn Dũng); Kỉ niệm khó quên ở Tiểu ban Thông tấn Khu 8 (Nguyễn Văn Thi); Về chiến trường (Đỗ Hoàng Tiễn); Sự ra đời của Đoàn Văn công Đồng Tháp (Hoàng Thiện)… Từ loạt bài này, hồi ức hào hùng một thời kháng chiến của những người làm công tác tuyên huấn Khu 8 - Trung Nam bộ được khơi lại một cách sống động, phong phú trong niềm tự hào đích thực. Về đề tài bảo vệ biển đảo Tổ quốc có cụm bài Kí ức Trường Sa của H.N viết về những chuyến tàu ra vào Trường Sa cũng như những người lính đảo ngày đêm canh giữ biển trời ở đó hay Nhớ mãi tác nghiệp Trường Sa của Thanh Truyền ghi lại những khoảnh khắc bấm máy đáng nhớ trên quần đảo anh hùng. Kí Văn nghệ Đồng Tháp năm 2012 cũng có những bài viết về bộ đội: Vợ lính (Thanh Lạc), Mười một năm xa nhà làm nhiệm vụ (Ái Xuân), Nghị lực làm giàu của một cựu chiến binh (Nguyễn Quế)…; về cán bộ cách mạng: Ông là niềm tin của chúng tôi vào cách mạng (Phạm Thị Toán ghi)…; về phụ nữ: Khương Thị Anh Thư - người cán bộ Hội đầy triển vọng, Người phụ nữ giỏi việc nước, đảm việc nhà (Nguyễn Quế)… và về một số lĩnh vực khác.

Xét ở một góc độ khác, có thể nói, kí là thể loại mang tính liên kết, phối hợp hiệu quả nhất của tờ báo với các ngành, địa phương thời gian qua. Khi truyện ngắn, thơ, ca khúc, ca cổ… không dễ có ngay tác phẩm về một địa chỉ cụ thể nào đó thì kí - với đặc trưng tác chiến kịp thời của mình - đã cho ra lò những bài viết nóng hổi để có thể xúc tiến sự hợp tác một cách tốt đẹp, hiệu quả. Đọc các chuyên trang liên kết, phối hợp với thành phố Cao lãnh và huyện Cao Lãnh trong năm 2012 của Báo Văn nghệ Đồng Tháp người đọc nhận ra ngay điều đó.

Đánh giá một cách khách quan và công bằng trên bình diện văn học, so với thơ và truyện ngắn, tính khởi sắc và đột phá của kí Văn nghệ Đồng Tháp năm 2012 là không rõ bằng, ngoại trừ một vài tác phẩm tạo sự chú ý như đã nêu. Bên cạnh ghi nhận cố gắng của kí trong vai trò tiên phong phản ánh nhanh nhạy mọi sự kiện, chắc chắn người đọc còn mong mỏi một sự biến chuyển mạnh mẽ hơn của thể loại này về mọi phương diện, nhất là trong việc tiếp cận và phản ánh kịp thời các sự kiện nóng hổi tính thời sự, tính vấn đề đang diễn ra; đồng thời từng bước xác lập phong cách cũng như trau dồi văn phong từng tác giả. Có như thế, kí Văn nghệ Đồng Tháp mới có thể thực thi sứ mệnh xung kích của mình một cách rất thời sự nhưng cũng rất nghệ thuật, đáp ứng nhu cầu thưởng thức ngày càng cao cũa độc giả.

 

_________________

(*) Theo thống kê chưa đầy đủ (do một số bài còn lấn cấn về mặt loại thể như: tản văn, viết ngắn, lược thuật…, không tính vào đây), trên Văn nghệ Đồng Tháp năm 2012 đã đăng 90 tác phẩm kí, bình quân mỗi số báo đăng khoảng 4 bài. Cũng cần nói thêm, ở đây không khu biệt rạch ròi kí văn học hay kí báo chí (vì rất khó bởi ranh giới mù mờ, đan xen) mà gộp chung thành một, gọi là kí.
 
     
  Thai Sắc ( Hội VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật



  • TRANG THƠ VNĐT (15/10/2018)


  • BÃO CÓ TAN KHÔNG? (03/10/2018)



  • Tam Đảo du kí (25/09/2018)



  • MÙA CHUỘT ĐỒNG (25/09/2018)










  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |