Chủ Nhật, ngày 22 tháng 7 năm 2018        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  07/12/2016  
  CHUYÊN MỤC VĂN NGHỆ HỌC ĐƯỜNG TRÊN VĂN NGHỆ ĐỒNG THÁP 2015  
  Giữ lửa gần 40 năm trên Văn nghệ Đồng Tháp, trang Văn nghệ học đường đã góp phần tập hợp, giới thiệu, công bố nhiều tác phẩm văn học - nghệ thuật gắn liền với tuổi thơ và nhà trường Đồng Tháp, qua đó giới thiệu một cách khá kịp thời và đầy đủ hoạt động sáng tác văn học - nghệ thuật từ một bộ phận quan trọng của văn học - nghệ thuật tỉnh nhà: viết cho tuổi thơ và tuổi thơ viết.  
 
 

ảnh thiếu nhi.jpg


CHUYÊN MỤC VĂN NGHỆ HỌC ĐƯỜNG

TRÊN VĂN NGHỆ ĐỒNG THÁP 2015

LÊ DÂN

 

Đây là một chuyên mục có thâm niên thuộc hàng lâu nhất của Văn nghệ Đồng Tháp. Có thể nói, từ khi có tờ báo Văn nghệ Đồng Tháp là đã có chuyên mục Văn nghệ học đường, dù đã qua một số tên gọi khác như Trang thiếu nhi; Văn nghệ thiếu nhi… Giữ lửa gần 40 năm trên Văn nghệ Đồng Tháp, trang Văn nghệ học đường đã góp phần tập hợp, giới thiệu, công bố nhiều tác phẩm văn học - nghệ thuật gắn liền với tuổi thơ và nhà trường Đồng Tháp, qua đó giới thiệu một cách khá kịp thời và đầy đủ hoạt động sáng tác văn học - nghệ thuật từ một bộ phận quan trọng của văn học - nghệ thuật tỉnh nhà: viết cho tuổi thơ và tuổi thơ viết.

Năm 2015, trên chuyên mục này đã có 71 tác phẩm được đăng tải (bài viết dạng kí: 29; tản văn: 2; thơ: 36; truyện ngắn (và viết ngắn): 14). Nhìn chung, chất tuổi thơ, chất trẻ ở đây vẫn luôn được các tác giả và người biên tập lưu giữ, tiếp chuyển một cách bền vững, trọn vẹn và liên tục. Đọc Văn nghệ học đường trên Văn nghệ Đồng Tháp bao giờ cũng gặp nguyên khôi gương mặt nhà trường với hình ảnh thầy cô, học trò cùng những khát vọng đẹp đẽ mỗi ngày bừng lên nơi đây.

Hầu hết những bài viết dạng kí là những trang ghi chép, biểu dương, tôn vinh nhiều gương sáng của ngành giáo dục - đào tạo Đồng Tháp, từ một cơ sở giáo dục điển hình (Trường vùng sâu "khoác áo mới" (Hồng Khen); Về thăm trường chuẩn quốc gia (Anh Đào); Ngôi trường mầm non "nền tảng" của Thành phố Cao Lãnh (Như Quyên)... đến một người thầy, người cô, người cán bộ tiêu biểu (Một giáo viên tận tụy "đưa khách sang sông” (Thu Truyền); Cô Tôn Thị Mai Thanh hết lòng vì sự nghiệp trồng người (Khiết Tâm); Thủ thư "vàng" ngành giáo dục Đồng Tháp (Nam Ngân)...

Đặc biệt, chùm bài viết này đã quan tâm một cách sâu sắc đến đối tượng học sinh với một loạt tấm gương điển hình từ khắp huyện, thị, thành, được ghi nhận một cách kịp thời, xác đáng. Tuy cách viết nhìn chung vẫn chưa vượt khỏi tầm một bài báo, bởi chất văn chương chưa thật đậm, song những tác phẩm này cũng đã khắc họa khá rõ chân dung những học sinh tiêu biểu trong phấn đấu học tập, tu dưỡng, rèn luyện như là những tấm gương sáng cần soi trong ngành giáo dục - đào tạo tỉnh nhà. Một cô học trò trường huyện Lê Nguyễn Kiều Mỹ ở Thị trấn Lấp Vò, qua ghi chép của Thu Truyền đã nổi bật bởi thành tích học tập và hoạt động bổ trợ: đạt giải nhất cấp tỉnh môn Ngữ văn, đạt huy chương đồng cấp quốc gia môn Tiếng Anh và đạt nhiều thành tích trong phong trào văn nghệ. Còn Ngô Chí Quốc, cậu học trò vùng sâu thích khám phá khoa học của Nam Ngân lại cho thấy một học sinh lớp 9 ở Mỹ Đông, Tháp Mười đã sớm có tài năng nghiên cứu khoa học bởi sản phẩm sáng tạo và táo bạo, đạt giải nhì cấp quốc gia: Sản xuất điện từ cái thông gió. Nếu Như Quyên trong Tăng Trần Hiếu Nghĩa, cậu học trò tài năng đã vẽ lên chân dung một học sinh xuất sắc toàn diện của Trường THCS Kim Hồng, Thành phố Cao Lãnh, ngoài việc hoàn thành tốt nhiệm vụ lớp phó học tập, chỉ riêng năm học lớp 9, em đã đạt những thành tích đáng nể: giải nhất cuộc tiếng Anh qua internet cấp thành phố; giải nhất cuộc thi vô địch Toefl Junior; giải nhì cuộc thi kể chuyện cổ tích bằng tiếng Anh; giải ba cuộc thi giải toán trên internet cấp tỉnh; giải khuyền khích cuộc thi tài năng tiếng Anh cấp quốc gia; huy chương đồng cuộc thi tiếng Anh trên mạng cấp quốc gia... thì Cẩm Tú trong Cậu thủ khoa nghèo ước mơ trở thành chiến sĩ công an cũng đã khắc họa rõ nét gương mặt học sinh lớp 12 ở Trường THPT Cao Lãnh I: Nguyễn Thanh Tuyền - một bí thư chi đoàn tích cực, một học sinh giỏi toàn diện các môn, một kết quả thi đại học khối C đạt danh hiệu thủ khoa: 27,75 điểm và một ước mơ đẹp, được trở thành chiến sĩ công an khi đăng kí vào Trường Đại học Cảnh sát.

Nhìn chung, những bài viết dạng kí trên chuyên mục này đã góp phần giới thiệu, tôn vinh nhiều tấm gương điển hình của tập thể, cá nhân ngành giáo dục - đào tạo trong năm 2015. Giá lối viết chú ý đến phong cách nghệ thuật hơn, mảng tác phẩm này sẽ đem đến cho người đọc một cảm nhận bớt khô khan và không bị ám ảnh ít nhiều bởi lối báo cáo thành tích một chiều, đơn điệu.

Trước khi bàn về phần thơ và truyện ngắn trên chuyên trang Văn nghệ học đường, cõ lẽ cũng cần nói đôi chút về 2 tản văn đăng trong hai số báo cuối cùng của năm 2015. Chỉ 2 tác phẩm ngắn thôi nhưng đọc xong lại có sự lắng đọng day dứt. Một Nguyễn Toàn trong Mẹ và bến đợi không phải cuốn hút bởi đề tài mang tính thời sự là công cuộc bảo vệ biển đảo thân yêu của Tổ quốc mà chính là ở cái tứ của tác phẩm: người chiến sĩ Trường Sa hi sinh để lại quê nhà một người vợ ngày đêm mỏi mòn chờ đợi cùng đứa con sinh ra đã không còn gặp được mặt cha. Đề tài không có gì mới nhưng cách viết chân thực từ chính trải nghiệm của tác giả (?) và bằng giọng điệu tản văn nên tác phẩm tạo nên nhiều đồng cảm nơi người đọc. Trong Kí ức tuổi thơ của Nhã Phương, một mối tình đầu nguyên khôi, nhẹ nhàng dưới tán cây trứng cá già nua và thưa thớt xen lẫn kí ức về bà nội, rất đậm chất thư sinh, khiến cái tứ của tác phẩm ngỡ chẳng rõ ràng và dường như quá quen thuộc, bỗng trở nên khơi gợi một cách khó cưỡng đối với người đọc: khơi gợi về sự trở lại ngày xưa với biết bao điều tốt đẹp, lung linh. Qua đây mới thấy, viết được một tản văn giàu sức lan tỏa không dễ chút nào. Và viết ngắn cũng cực khó, nếu ngắn mà hay và trọn vẹn.

Nói đến thơ trên Văn nghệ học đường của Văn nghệ Đồng Tháp 2015 là phải nói đến hai mảng, hai giọng điệu, tuy cùng chung một hướng đi nhưng có khác nhau trong lối viết, cách thể hiện: thơ viết cho tuổi học đường (29 bài) và thơ của chính học sinh, sinh viên viết (7 bài). Nhìn vào con số thống kê trên, có thể thấy mảng thơ viết cho tuổi học đường, do các tác giả người lớn viết chiếm tỉ lệ áp đảo. Vả chăng, phong trào sáng tác văn nghệ, nhất là thơ của học sinh trong trường phổ thông và trường chuyên nghiệp ở Đồng Tháp hiện nay đang yếu đi hay chất lượng tác phẩm của phong trào chưa cao, khiến việc góp mặt của các em trên chuyên mục này đã không còn đầy đặn, sôi nổi như trước?

Cũng bởi tình hình trên mà ở bài viết này, chỉ xin điểm qua những bài thơ do chính chủ nhân học đường viết - thay vì phải nhắc đến tác phẩm của các tác giả người lớn - như một động viên, nhắc nhở, cổ vũ các em tích cực tham gia vào trang thơ Văn nghệ học đường tích cực hơn trong thời gian tới.

Trần Hoàng Vỹ, học sinh lớp 11A1, Trường THPT Cao Lãnh I là tác giả bài thơ được in 2 lần (số 5 và số 8): Gánh đời. Bằng bút pháp đặc tả, bài thơ đã khắc họa một cách đầy ấn tượng hình ảnh người mẹ bán vé số dạo mà vũ khí lợi hại để chào mời khách chính là đứa con nhỏ như một anh hài trên tay. Nội dung và tứ thơ quá quen, nhưng nhờ lựa chọn diễn đạt bằng thể tự do và lối ngắt dòng phức nhịp, nên bài thơ ít nhiều tác động đến trực giác người đọc: Dưới ánh chiếu tà/ Chiếc bóng lớn ôm trọn chiếc bóng nhỏ/ Ôm trọn cả cuộc đời/ Kéo… kéo dài như bất tận/ Lê bước về cuối con đường/ Với hi vọng nhỏ nhoi/ Trong ngực áo/ Mỗi ngày… Cũng tại Trường THPT Cao Lãnh I - nơi có câu lạc bộ sáng tác văn học vào hàng mạnh nhất trong ngành giáo dục - đào tạo Đồng Tháp - Đỗ Thị Thúy Hoa, học sinh lớp 10A2 đã có những dòng thơ quá giản dị nhưng đầy xúc động về người mẹ góa tần tảo nuôi con trong bài Một đời cao cả: Con mỗi ngày khôn lớn/ Tóc mẹ bạc nhiều hơn/ Lòng mẹ cứ bao la/ Như là trời là biển. Trong 3 bài thơ của học sinh phổ thông được đăng, có sự xuất hiện của một tiếng thơ đến từ cấp THCS và từ vùng xa, vùng sâu: Nguyễn Trường Sơn, học sinh lớp 9A1, Trường THCS An Hòa, Tam Nông. Với đề tài ca ngợi thầy cô vô cùng quen thuộc, nhưng Nguyễn Trường Sơn trong Những con đường đã tìm cho mình một cách tiếp cận khác, bớt nhàm lặp, cũ mòn: Đàn chim bay không thể thiếu hướng đi/ Đàn cá bơi sao qua dòng thác ngược/ Xe chạy sai làn đường sẽ rối như dây/ Làm sao có bài hay nếu sáng nay cô vắng.

Có 4 bài thơ của sinh viên Trường Đại học Đồng Tháp được đăng trên chuyên mục: Lời chào xuân (Dường n Chiến, lớp ĐHVH13A); Công ơn cha mẹ (Dương Trọng Nghĩa, lớp ĐHGDCT13A); Mùa hè (Trương Thị Mỹ Hằng, lớp ĐHS Văn 13B); Mưa chiều (Trịnh Khánh Linh, lớp ĐHS văn 12A). Chưa thấy xuất hiện cách tiếp cận, khai thác đề tài hay chủ đề mới mẻ nào trong các bài thơ trên, khiến độc giả bắt gặp nhiều thích thú và hi vọng. Trước sau cũng là chuyện thường thấy trong thơ học trò như ghi nhớ công ơn cha mẹ hay chút xao lòng trước giây phút chuyển mùa... Dù vậy, đọc những dòng thơ của các tác giả tuổi thơ - người lớn này, người đọc cũng có thể ghi nhận được đôi điều về phương diện cảm xúc thi ca và cách thức biểu đạt. Hai dòng lục bát sau cũng có thể coi như một bài ca dao mới: Non xanh biển rộng mãi còn/ Lòng yêu cha mẹ không mòn tấc gang (Dương Trọng Nghĩa). Nếu không coi thanh trắc trong cái kết của khổ thơ sau là một lỗi gieo vần thì có lẽ đây là sự lựa chọn có chủ ý nhằm tạo ấn tượng của tác giả: Mùa hè ve kêu/ Yêu bạn yêu bè/ Mùa hè ve kêu/ Yêu mái trường cũ (Trương Thị Mỹ Hằng). Có lẽ bài thơ bài thơ khá nhất trong chùm thơ sinh viên này là Mưa chiều với khổ kết là lạ, có sức khơi gợi: Khi khôn lớn thấy trong cơn mưa ấy/ Cuộc mưu sinh áo mẹ ướt sũng trời/ Đời còn được bao nhiều chiều như thế/ Mong mẹ như mưa - con được mãi thấy mưa! (Trịnh Khánh Linh)...

Thơ trẻ Đồng Tháp có vẻ đang khựng lại (1) và thơ của học sinh, sinh viên trên chuyên trang Văn nghệ học đường năm 2015 cũng nằm trong mạch chung đó, như đã điểm qua ở trên. Hi vọng năm 2016 và sắp tới, tình hình sẽ sáng sủa và lung linh hơn.

Mười bốn truyện ngắn (và viết ngắn) được đăng trên Văn nghệ học đường năm 2015, không có tác phẩm nào của học sinh, sinh viên. Sáng tác truyện ngắn cho ra đặc trưng tự sự và để đăng được trên báo chuyên ngành là cái khó chung cho các tác giả trẻ trong nhà trường hiện nay, trừ một vài trường hợp có năng khiếu văn chương đặc biệt. Cũng như thơ, cần thiết phải tạo ra chuyển động mới trong phong trào sáng tác văn nghệ học đường, hầu phát hiện và tìm ra những cây bút mới cho văn xuôi và truyện ngắn, qua đó giảm bớt sự nghiêng lệch kể trên.

Trong khuôn khổ một bài viết trên báo, xin điểm qua đôi nét về hai truyện ngắn khá nhất ở đây. Trước hết là Mùa bông điên điển của Tuyết Mai với lối viết đằm thắm, đậm chất thơ cùng cốt truyện chân thực, xoay quanh cuộc sống của những giáo viên trẻ vùng lũ lắm cực nhọc, gian nan nhưng cũng đầy thi vị và ăm ắp tình người, tình yêu lứa đôi. Chưa biết kết cục thầy Sơn có đi Mỹ theo diện bảo lãnh để bỏ dỡ lời tỏ tình với cô Minh Nghĩa hay không, chỉ thấy truyện ngắn khép lại trong một không gian mở với những hi vọng tốt lành về cuộc sống và tình cảm của những kĩ sư tâm hồn nơi vùng xa, vùng sâu mưa lũ gian truân nhưng cũng đẹp xao xuyến trong màu vàng dân dã của mùa bông điên điển. Người thầy đầu tiên là truyện ngắn của Cao Thanh Hùng bằng lối viết đồng hiện với hai ngôi kể thứ nhất khác nhau (một của đứa học trò tên Cương và một của người thầy trẻ qua những dòng nhật kí được trích) lại đặc tả một khía cạnh khác của đời sống và đức tính cao quí của người giáo viên nơi vùng sâu, vùng xa: không chỉ đảm nhận việc dạy dỗ mà còn đứng ra nhận nuôi nấng, chăm sóc các em như chính những người cha, người mẹ - khi họ quá bận bịu mưu sinh, không có điều kiện thường xuyên lo học hành cho con cái. Quả thật, đọc truyện ngắn giống tự truyện này, độc giả càng hiểu sâu sắc và cảm nhận rõ hơn hình ảnh đẹp đẽ của người giáo viên nhân dân như tên gọi thiêng liêng của nó.

Trong tình hình thể loại truyện ngắn nói chung trên Văn nghệ Đồng Tháp năm 2015 chưa thật sự bứt phá bằng các tác phẩm gây tiếng vang như một số năm trước, có được vài tác phẩm như trên ở chuyên mục Văn nghệ học đường là một điều đáng ghi nhận và vui mừng.

Nhìn ở góc độ khác thì thấy, dường như trang Văn nghệ học đường trên Văn nghệ Đồng Tháp những năm gần đây và nhất là trong năm 2015 còn thiên về lĩnh vực văn học. Ngoại trừ một vài tấm ảnh minh họa mà chất thiếu nhi, chất học đường chưa thật đậm đà thì gần như các mảng văn học - nghệ thuật khác như mĩ thuật, sân khấu, âm nhạc… chưa thấy xuất hiện ở đây. Một vấn đề nữachuyên mục Văn nghệ học đường cũng cần quan tâm, đó là sáng tác của tuổi thơ và về tuổi thơ ngoài phạm vi học đường. Đành rằng, hiện nay hầu hết trẻ em đều đến trường, nhưng không phải không có những bộ phận và những hoạt động của lứa tuổi này diễn ra ngoài địa chỉ này. Trẻ em lang thang, cơ nhỡ, nghèo bỏ học, lao động nặng nhọc quá sức… là những vấn đề mà sáng tác văn nghệ hiện nay cũng cần quan tâm, nếu không muốn nói là cần quan tâm đặc biệt. Xin mạo muội đề xuất hai hướng điều chỉnh, hoặc tăng cường những tác phẩm thuộc các lĩnh vực ngoài văn học để trang mục phong phú, đa đạng hơn như tên gọi của nó, hoặc, chuyển đổi tên chuyên mục cho dễ biên tập và đăng tải, ví dụ: Trang thiếu nhi và học đường chẳng hạn.

Chuyên mục Văn nghệ học đường cùng với Trang Sáng tác trẻ trên Văn nghệ Đồng Tháp là một trong những tiếng nói cũng như biểu tượng đầy sức sống và hi vọng của nền văn nghệ Đồng Tháp. Nhìn vào đây, người ta sẽ cảm nhận được ít nhiều gương mặt văn nghệ tỉnh nhà sẽ như thế nào trong thì tương lai. Và như vậy, theo những gì đã điểm qua ở trên, với tư cách những người quan tâm đến tiến trình phát triển của văn học - nghệ thuật tỉnh nhà, lòng chúng ta rộn lên không ít niềm vui tin nhưng cũng quặn xoay đôi điều trăn trở...

 

L.D

_____________

(1) Xem thêm bài Thơ trẻ Đồng Tháp đang ở đâu? - Tao Đàn, Văn nghệ Đồng Tháp số 16 (548), ngày 20.8.2015.
 
     
  Thai Sắc ( Hội Liên hiệp VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật



  • SÓNG (13/07/2018)


















  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |