Chủ Nhật, ngày 16 tháng 12 năm 2018        
     
 
   Tác phẩm
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  10/07/2018  
  ẢNH BÁO CHÍ CÓ CẦN ĐẸP?  
  Một câu hỏi được đặt ra nữa là ảnh báo chí có cần nghệ thuật không? Thiết nghĩ câu hỏi này là thừa, bởi lẽ nghệ thuật nhiếp ảnh là nghệ thuật của ánh sáng, của mắt nhìn và nó nằm trong nghệ thuật thị giác. Bởi vậy dù là ảnh báo chí hay ảnh nghệ thuật thì ấn tượng đầu tiên đập vào mắt người vẫn nằm ở các yếu tố thị giác: ánh sáng, màu sắc, đường nét, bố cục…   
 
 

ẢNH BÁO CHÍ CÓ CẦN ĐẸP?

 

 TRẦN CƯƠNG

 

Khi đặt vấn đề này, hỏi cũng như thừa, bởi trong lĩnh vực nhiếp ảnh hiện nay, đã và đang có xu hướng ảnh báo chí xích gần với ảnh nghệ thuật cũng như ít nhiều có sự tương đồng với nhau. Với khái niệm chung, ảnh báo chí là một loại ảnh mang tính thời sự cao, có nội dung tư tưởng rõ ràng và gồm nhiều thể loại: ảnh đơn, ảnh tin, ảnh tường thuật, ảnh tài liệu, ảnh phóng sựẢnh báo chí giúp độc giả nhanh chóng và dễ dàng tiếp nhận thông tin, giúp truyền tải những thông tin mà văn tự chưa thể nói hết được. Vậy ảnh báo chí truyền thống có sự thay đổi nào không trong thời buổi phát triển hiện nay với những công nghệ tiên tiến: máy ảnh kỹ thuật số cùng ống kính nhiều chủng loại và công cụ phòng tối photoshop? Cũng như khi một ảnh đơn, nhóm ảnh, phóng sự ảnh có đường nét, bố cục chắc, ánh sáng đẹp v.v… như một phần ảnh nghệ thuật thì có được chấp nhận?

Thật ra, trong thực tại đã có ảnh báo chí - nghệ thuật. Nhiều cuộc họp, tập huấn trong nhiều câu lạc bộ (CLB) báo chí các tỉnh, thành đã trao đổi bàn bạc vấn đề ảnh báo chí có cần góc độ, đường nét, bố cục, ánh sáng như ảnh nghệ thuật, cũng như sự tương đồng và khác biệt giữa chúng. Đã có nhiều nhà báo là nghệ sỹ nhiếp ảnh thành công với hàng loạt ảnh báo chí - nghệ thuật, đăng tải nhiều thông tin qua ảnh, đáp ứng, thu hút người xem trên các phương tiện báo chí chính thống… Điều đó, vừa đáp ứng yêu cầu tuyên truyền, vừa mang lại góc nhìn mới nhiều cảm xúc cho độc giả, nâng cao giá trị ảnh báo chí trong thời kỳ hội nhập.

          Thế nhưng để ảnh báo chí - nghệ thuật được đăng tải, chấp nhận và được ban biên tập các tờ báo xem là ảnh báo chí còn là một vấn đề đáng bàn. Bởi lẽ, trong khuôn khổ ảnh báo chí với chức năng quan trọng là thông tin, quan niệm ảnh đẹp chỉn chu chưa phải là ảnh báo chí (?). Bàn đến yếu tố của ảnh báo chí, hầu hết phóng viên ảnh đều thấm nhuần các bài học trong khuôn khổ lý luận qua giáo trình mà yếu tố tiên quyết là tính trung thực, tuyệt đối không được can thiệp, chỉnh sửa làm sai biệt bằng photoshop và phải có tính thông tin. Nghĩa là khi đưa một ảnh đơn lên trang báo, người đọc nhìn nó sẽ hiểu ngay vấn đề cần tuyên truyền mà không cần phải chú thích rạch ròi sự việc. Một bức ảnh phải chú thích đầy đủ (thậm chí như là một tin ảnh), người xem mới hiểu, chỉ dừng lại ở ảnh minh họa hoặc tin ảnh mà chưa có sự thông tin độc lập từ ảnh. Nói thế để thấy sự chú thích ảnh cũng rất quan trọng. Ảnh được chú thích súc tích, ngắn gọn, khiến người đọc cảm nhận ngay ý tưởng tác phẩm là một thành công trong ảnh báo chí.

Việc đánh giá một bức ảnh có đủ yếu tố báo chí hay không, thường không chỉ dựa trên những nguyên tắc cơ bản mà còn theo cảm tính và sự hiểu biết của biên tập viên. Do đó hiện nay, sự khác biệt và tương đồng ở ảnh nghệ thuật ảnh báo chí vẫn là một ranh giới mong manh. Hiểu để đánh giá đúng thế nào là ảnh báo chí, ảnh nghệ thuậtảnh báo chí - nghệ thuật. đòi hỏi sự am hiểu tường tận của người biên tập, nhất là trước đây, ảnh báo chí thường không được xem trọng, chỉ dừng lại ở ảnh minh họa, tin ảnh và phóng sự ảnh. Theo các nhà lý luận phê bình nhiếp ảnh thì sự tồn tại của ảnh báo chí trước hết là ở tính tài liệu. Thiếu vắng yếu tố này, ảnh báo chí chỉ là hình ảnh trang trí, ít giá trị. Và để làm nên một tác phẩm ảnh báo chí thực sự thì tính tài liệu cũng cần xem xét với tính nghệ thuật. Việc phân biệt, thẩm định đúng trong sự hài hòa, nâng sự tương đồng giữa ảnh nghệ thuậtảnh báo chí, giúp cho một tác phẩm báo chí vừa có tính thông tin, vừa mang tính nghệ thuật vẫn chưa có tiêu chí phân định rõ ràng và dễ nhầm lẫn, xét trên phương diện thể loại. Cũng bởi tư duy và cách nghĩ hạn hẹp của một số tờ báo, nhất là báo địa phương, việc có thể điều chỉnh màu sắc trong ảnh báo chí để dễ nhìn mà vẫn đảm bảo tính trung thực thì vẫn còn nhập nhằng, do dự bởi câu hỏi: đó có phải là ảnh báo chí hay không. Điều này cũng dễ hiểu, bởi đa phần ảnh đăng báo hiện nay là ảnh kèm theo tin, bài, có tính bổ trợ trực quan cho tin, bài, minh họa cho tin, bài, chứ chưa được các cơ quan báo chí xem trọng và đánh giá cao như là những tác phẩm báo chí độc lập. Chính sự thiếu chuyên nghiệp và chưa được đào tạo bài bản về nhiếp ảnh (một số tòa soạn chưa xem trọng khâu ảnh báo chí), ảnh báo chí thường là ảnh phóng viên viết chụp kèm bài, chụp ảnh chạy theo sự rập khuôn. Phóng viên viết bài kiêm chụp ảnh minh họa và việc chọn ảnh trên báo, ít nhiều có phần tùy tiện, thậm chí lấp chỗ trống, khiến ảnh báo chí chưa thể hiện đúng tính chất, vị trí quan trọng của nó!

Ảnh báo chí có cần sự rập khuôn giáo trình như phải đầy đủ chú thích về thời gian, địa điểm, nhân vật v.v… và v.v…, đó là một câu hỏi được đặt ra và cũng cần có câu trả lời! Để thoát khỏi sự đơn điệu, theo quan niệm ảnh báo chí phải không đẹp, có nhiều chi tiết thừa, không đủ ánh sáng, không cần đến hiệu ứng tâm lý đối với độc giả, nhất là cảm xúc của độc giả… thì cần được khái niệm lại một cách đầy đủ. Ảnh báo chí cũng là một bộ phận của nhiếp ảnh mà đối tượng của nhiếp ảnh là cuộc sống con người. Những gì phóng viên ghi nhận và phản ảnh phải là những tác động sâu sắc đến tâm hồn, tình cảm con người. Thế nên, việc ảnh báo chí mang tính thẩm mỹ cần được sự quan tâm hơn trong tình hình hiện nay, nhất là trong những giải ảnh báo chí được tổ chức để nâng tầm và thay đổi quan niệm về ảnh báo chí độc lập. Để nâng tầm ảnh báo chí, cách đây hơn 4 năm (17/3/2014), Hội Nhà báo tỉnh Đồng Tháp đã tổ chức Triển lãm ảnh báo chí thời sự nghệ thuật với hơn 100 tác phẩm tiêu biểu của trên 70 nhà báo đang sinh hoạt và làm việc tại các cơ quan báo chí thuộc khu vực Bắc sông Hậu (Đồng Tháp, Trà Vinh, Bến Tre, Tiền Giang, Long An, Vĩnh Long). Nhà báo -  Nghệ sỹ Nhiếp ảnh Đồng Đức Thành đã nói chuyện chuyên đề Ảnh báo chí - nghệ thuật, sự tương đồng và khác biệt, qua đó, trao đổi, chia sẻ nhiều kiến thức chuyên sâu. Đây là một chuyên đề tưởng chừng đơn giản nhưng không nhiều người nắm vững những điều cần thiết để phân biệt rõ đâu là ảnh báo chí, đâu là ảnh nghệ thuật, những đặc điểm chung và riêng của chúng. Yếu tố tiên quyết đầu tiên xác nhận ảnh báo chítính trung thực, người thật, việc thật. Ảnh báo chí cũng hạn chế tối đa việc can thiệp của các phần mềm chỉnh sửa, có chăng, chỉ được quyền cắt cúp, tăng độ tương phản, độ sáng để làm nổi bật nhân vật, sự kiện trọng tâm. Một ranh giới mang tính chức năng, nhiệm vụ giữa ảnh nghệ thuậtảnh báo chítính cụ thể rõ ràng, chuẩn xác. Hiểu để thẩm định đúng ảnh nghệ thuậtảnh báo chí là một trong những đặc tính cần có của người đánh giá tác phẩm. Bởi như đã nói, ranh giới giữa chúng rất mong manh. Nhất là phải hiểu rằng, dù ảnh chụp để phục vụ mục đích gì, người chụp ảnh cũng cần hội tụ được hai yếu tố, đó là cảm xúc từ cái đầu đến trái tim và sự sáng tạo trong góc nhìn.

Quan niệm ảnh chụp hiện thực không qua xử lý là ảnh báo chí, còn ảnh xử lý qua photoshop là ảnh nghệ thuật chỉ là suy nghĩ giản đơn. Sự tương đồng giữa ảnh nghệ thuậtảnh báo chí là, nếu chỉ dùng tối thiểu photoshop (cắt cúp, chỉnh màu cho đúng thực tế) và phản ánh một hiện thực thì hoàn toàn có thể xem ảnh nghệ thuật là một bức ảnh tài liệu - ảnh báo chí.

Một câu hỏi được đặt ra nữa là ảnh báo chí có cần nghệ thuật không? Thiết nghĩ câu hỏi này là thừa, bởi lẽ nghệ thuật nhiếp ảnh là nghệ thuật của ánh sáng, của mắt nhìn và nó nằm trong nghệ thuật thị giác. Bởi vậy dù là ảnh báo chí hay ảnh nghệ thuật thì ấn tượng đầu tiên đập vào mắt người vẫn nằm ở các yếu tố thị giác: ánh sáng, màu sắc, đường nét, bố cục… Sự tương đồng trong ảnh báo chíảnh nghệ thuật chính là chất lượng hình ảnh. Như vậy, trong tình hình hiện nay, quan niệm về ảnh báo chí không còn khô cứng và rập khuôn như trước.

Ở giai đoạn phát triển nào của xã hội thì ảnh báo chí vẫn là một phương tiện thông tin thị giác có nhiều tác dụng. Nó là một hình thức hình tượng hóa ngôn từ và còn có giá trị làm cho bài viết thông thoáng, rõ ràng, tạo khoảng nghỉ mắt cho độc giả. Ảnh báo chí là một loại hình báo chí đặc sắc, mang tính thời sự - nghệ thuật cao. Một bức ảnh báo chí có thể truyền tải đến người đọc những nội dung đầy đủ như là một bài báo viết hàng trang giấy.

 Góp phần đưa ảnh báo chí lên đúng vị trí độc lập trong hoạt động báo chí hiện nay, đòi hỏi sự hiểu biết, suy nghĩ thấu đáo, có tầm nhìn thông thoáng của những nhà quản lý. Việc ra đời các CLB báo chí của Hội Nhà báo, qua sinh hoạt chuyên đề về ảnh báo chí, sẽ phần nào hỗ trợ không chỉ người quản lý, biên tập mà còn nâng tay nghề cho các phóng viên để có những bức ảnh báo chí xứng tầm.

 

 

                                                                                                                                                       T.C
 
     
  Trần Cương ( Hội Liên hiệp VHNT Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 
  • Đảo Nam Du (21/07/2014)
  • 1 


    Các bản tin Khác

     Bài mới cập nhật











  • TRANG THƠ VNĐT (22/11/2018)





  • TRANG THƠ VNĐT (16/11/2018)




  • SỐNG VỚI ĐAM MÊ (16/11/2018)

  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |