Thứ Sáu, ngày 19 tháng 10 năm 2018        
     
 
   Tác giả
  Bản in |  Gửi email    Cập nhật ngày:  25/10/2010  
  Bùi Giáng – Một Hồn Thơ Lạ  
 

 

 Bùi Giáng (1926 - 1998) xuất thân trong gia đình gia thế tại Quảng Nam. Sinh thời, ông có khuôn mặt thông thái, hiền từ với đôi mắt sắc, tròn vành vạnh luôn rực sáng như hai vì sao và một nụ cười đôn hậu, vị tha. Giọng nói của ông hiền hòa không tranh ganh, không màng quyền lực. Ông sống tha thiết với đời, thanh thản rong chơi.

 
 
 

Bùi Giáng có một đời thơ 50 năm mà nhìn ở bất cứ góc cạnh nào cũng là một thi sĩ riêng cõi. Bởi vì bản chất văn chương của ông là sự tổng hòa của những nghịch lí : trong cái bỡn cợt có sự đau xót pha lẫn ngậm ngùi, trong sự nghịch ngợm hồn nhiên trẻ thơ có sự uyên bác, trong điên loạn cuồng si là cõi mộng bát ngát tình…Cái riêng ấy ít ai có được, chưa ai bắt chước được.

Phong cách nghệ thuật rất riêng của thi sĩ họ Bùi là tạo nên một cõi mông lung huyền ảo về nhân sinh, về Đạo, về trời đất, về quê hương và về bản thân mình… Tất cả lãng đãng như sương mù, như ảo ảnh. Thế giới trong thơ ông đa chủng loại, đầy hương sắc :

…Xin yêu mãi và yêu nhau mãi mãi

Trần gian ôi ! Cánh bướm cánh chuồn chuồn

Con kiến bé cùng hoa hoang cỏ dại

Con vi trùng cùng sâu bọ cũng yêu luôn…

Với Bùi Giáng, bò, dê cũng trở thành nàng thơ thật dễ thương, gần gũi :

 

Chiều hôm nay bên chó vàng chễm chện

Anh lặng nghe em bé hé sườn đồi

…Bao lần anh cùng chúng em lận đận

Bôn ba qua rú rậm luống rùng mình

…Nhưng từ nay giáp ranh anh đóng trại

Cố định rồi - em khỏi ngại ngày đêm                     

Không chỉ xưng anh và gọi chúng bằng em mà ông còn tự làm tặng các nàng thơ những chiếc vòng cổ đầy màu sắc như người ta trao tín vật cho người yêu :

                             Này em Đen chiếc vòng vàng tươi lắm

                             Này em Vàng chiếc trắng há mờ đâu

                             Này em Trắng chiếc hồng càng lóng lánh

                             Này đây em Hoa Cà hỡi chiếc nâu

Ông tận tay đeo vào cổ mỗi nàng một chiếc, chân tình đầy xúc động như buổi ban đầu trao tín vật cho người yêu với giọng tâm tình, thủ thỉ :

                             Ngẩng đầu lên! Dê ơi anh thong thả

                             Đeo vòng vào em ngẩng cổ cong xinh

                             Ngẩng đầu lên! Đây lòng anh vàng đá

                             Gửi gắm vào vòng mây nhuộm tơ duyên

     Rồi phút giây thề thốt với rung động tình đầu :

                             Cao lời ca bê hê em cùng thốt

                             Hòa cùng lời anh nghẹn nỗi thiết tha…

                             …Trao người em trăm năm lời ước thệ   

                             Đây lần đầu cảm động nhất mà thôi

Ông gần như sống giữa một lớp sương mù dày đặc của những giấc mộng chồng chất, như một ông đạo hay như một đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ ngao du cùng năm tháng :

Ði về với gió phù du

Mở trang mộng mị cho mù sa bay 

Quê nhà chỉ còn là giấc mộng mờ xa, thân thế cũng chỉ là một nỗi đời hư ảo :

Hỏi tên, rằng biển xanh dâu

Hỏi quê, rằng mộng ban đầu đã xa

Gọi tên, rằng một hai ba

Ðếm là diệu tưởng, đo là nghi tâm! 

Cái thế giới chiêm bao mộng mị ấy, đôi khi ông chộp bắt được thành những câu thơ rất đẹp : 

Ta gọi chiêm bao về mộng mị

Chắp ân tình cho nghĩa rộng tinh sương

Về tuế nguyệt bước ngao du tận mỵ

Người có nghe tang hải réo vô thường ? 

 

Cuộc đời và thơ Bùi Giáng chập chùng lên nhau giữa những giấc chiêm bao, mộng mị : thơ ông miên man những cái đẹp thác ngàn của Thúy Kiều, Kim Cương, Marelyn Monroe, Brigitte Bardot, của cô Mọi nhỏ bên bờ rừng Phi Châu… Nàng thơ, nàng Ly tao trong thơ ông thường có vẻ rờn rợn liêu trai trong cõi mộng tưởng, sa mù…

 

Trong cái biển thơ lung linh, huyền ảo đó của Bùi Giáng, ta bắt gặp một dãy thơ nói về tình yêu khá chân tình và giản dị. Thơ tình Bùi Giáng tỏa thành hai nhánh : một về cõi thực, một về cõi mơ và đều gắn với một không gian, một xứ quê mà ông gọi là cố quận.  Đó là một quê thực xứ Quảng của ông nhưng cũng là một xứ mơ, một quê xưa, nước cũ  khái quát mơ hồ :

 

…Hỗn mang về giữa hiên nhà

Bây giờ cố quận tên là chiêm bao…

…Ta sực tỉnh máu tim vừa mới chớm

Đã thiên thu ở lại giữa hồn ta

Phổi tim như cây lá trước hiên nhà

Cùng chim hót chan hòa ta tỉnh giấc…

Tình yêu trong thơ Bùi Giáng như một định đề muôn thuở, vừa quen vừa lạ. Quen vì nó mang đến một tình người như rượu ngọt và cũng mang tới cả mật đắng gừng cay. Lạ vì khác những tình yêu mà ta đã gặp : đắm say như Xuân Diệu, phiêu lưu như Lưu Trọng Lư, bồng lai như Thế Lữ, bẽ bàng như Huy Cận, điên cuồng như Chế Lan Viên…, tình yêu của Bùi Giáng lưỡng phân vừa thực vừa mộng, vừa chạm tay vào đã sương khói bay xa :

…Em ở lại với đời ta em nhé

Em đừng đi cho ta nắm tay em

Ta muốn nói bằng thơ bay nhẹ nhẹ

Vào trong mơ em mộng rất êm đềm

Ta sẽ đặt mười ngón tay lên mắt

Ðể nhìn em qua khe hở du dương

Vòng theo máu hai vòng tay khép chặt

Ồ thưa em ta thấy mộng không thường 

Cái lạ lùng mà Bùi Giáng mang lại cho chúng ta chính là sự uyên bác, tài hoa thâm trầm, bí ẩn của ông. Tất cả hiện ra trong một vẻ giản dị của một tâm hồn và ngôn ngữ Việt. Mỗi chữ, mỗi lời, từng câu từng tiếng đều là thơ. Ngôn ngữ gọt giũa là thơ, mà lời nói cà rỡn cũng là thơ. Ði, đứng, nằm, ngồi, cười khóc, vui đùa đều là thơ.

Ði cho tới cùng cái sâu thẳm nhất của ngôn ngữ, tới đỉnh cao chót vót của nó, sống với nó trong từng mỗi giây mỗi phút, đó là hồn thơ lạ Bùi Giáng.
 
     
  Quỳnh Anh ( Hội Văn học Nghệ thuật Đồng Tháp)  
  Về đầu trang 

Ý kiến bạn đọc
 Gửi ý kiến 

Cùng tác giả
 


Các bản tin Khác

 Bài mới cập nhật



  • TRANG THƠ VNĐT (15/10/2018)


  • BÃO CÓ TAN KHÔNG? (03/10/2018)



  • Tam Đảo du kí (25/09/2018)



  • MÙA CHUỘT ĐỒNG (25/09/2018)










  •  Shop văn nghệ

     Nỗi nhớ thời gian (27/10/2014)  


     Người cận vệ- (12/08/2014)  


     Tuyển tập kịch ngắn (20/03/2014)  


     Hoa dồng (20/03/2014)  


     
     Tìm tác giả
     
     
         
     



     
     
       
       
         
    Hội thành viên
         
     
    Đăng ký nhận bản tin
      
     
     

     
    Múa |  Điện ảnh |  Văn nghệ thiếu nhi |  Văn nghệ trẻ |  Quê hương-Đất nước-Con người |  Văn nghệ nước ngoài |  Tác giả-Tác phẩm |  Bạn đọc |  Vui-Phê bình |  Shop văn nghệ |