Lần đầu Nhật Linh tới trụ sở Hội Văn nghệ cũ (ở số 6, Lê Lợi) tôi cứ ngỡ Linh còn học phổ thông bởi cái dáng nhỏ nhắn, sơ mi trắng quần xanh. Linh xưng là tác giả bài “Quê tôi ngày ấy”, và thổ lộ: Nghe mấy anh chị ở Đài truyền thanh nói bài được đăng em mừng quá trời. Hổm rày gửi đi em trông dữ lắm. Khi tôi bảo Nhật Linh lên lầu gặp trị sự để nhận báo biếu và nhuận bút, Linh cười bẽn lẽn. Bộ có nhuận bút nữa hả chị? Tôi nói: Có, nhưng không nhiều. Linh rụt rè: Có thể cho em thêm báo mà không nhận nhuận bút được không? Tôi chỉ dẫn. Em cứ lãnh nhuận bút rồi qua bộ phận phát hành mua thêm báo.

Ngày 22/11 vừa qua, Chi hội Văn học phối hợp Thư viện tỉnh Tiền Giang ra mắt giới thiệu và tọa đàm về hai tác phẩm mới của tác giả Trần Đỗ Liêm là tập ký “Miệt vườn cựa quậy” và tập tiểu luận phê bình “Vùng đất hồn thơ”. Là một doanh nhân thành đạt, Trần Đỗ Liêm đến với văn chương bằng thái độ nghiêm túc và niềm đam mê lớn.

Năm 1978, Tiền Giang mở lớp sáng tác Văn học Trẻ, đây là khóa bồi dưỡng sáng tác đầu tiên của tỉnh sau ngày giải phóng, nhằm phát hiện, đào tạo lực lượng viết trẻ cho địa phương. Lớp học được chia làm hai phần. Phần lý thuyết kéo dài ba tuần, các cây bút trẻ được nghe các nhà văn Anh Đức, Nguyễn Quang Sáng, Lê Văn Thảo, các nhà thơ Chế Lan Viên, Bảo Định Giang, Chim Trắng, Diệp Minh Tuyền…, trao đổi những vấn đề về lý luận, kinh nghiệm sáng tác… Tiếp đến là thời gian đi thực tế sáng tác về vùng lũ lụt, vùng lúa năng suất cao, vùng tiềm năng kinh tế biển, để viết bài phục vụ nhiệm vụ trọng tâm của tỉnh.

Khi mọi người còn trong giấc ngủ say thì ông lặng lẽ ra đi. Không ai có thể chọn cho mình giờ đến và đi trong cuộc đời, nhưng phút giây xa rời cõi tạm của nhà văn Lê Văn Thảo cũng giống như cách sống, cách viết của ông, một nhà văn Nam bộ hiền lành chất phác, trong đời thường cũng như trên trang viết, không lụy phiền ai, không phô trương ồn ào, nhưng chân thành, bền bỉ, đầy tận tụy.

Nữ sĩ Anh Thơ bước lên văn đàn từ khá sớm, thành danh ngay từ tập thơ đầu tay “Bức tranh quê” và đã nhận được giải khuyến khích của “Tự lực văn đoàn” cho bản thảo tập thơ này, năm 1939, khi Anh Thơ mới là cô gái 17 tuổi. Bà thuộc lớp những người sớm gia nhập phong trào Thơ mới (1932-1941), từng có thơ in trên các báo “Ngày nay”, “Phụ nữ”, “Tiểu thuyết thứ Năm”, “Hà Nội báo”, “Đông Tây”… Bà được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật, đợt III, năm 2007.

Nhạc sĩ Phạm Thế Mỹ có hai người anh là nhà văn nổi tiếng. Anh cả Phạm Văn Ký viết văn, làm báo trước khi sang Paris du học, trở thành một tác gia của văn học Pháp ngữ, được giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp.

Tôi không nhớ bằng cách nào mà những năm đang học đại học, tôi đã biết Nguyễn Khoa Điềm là con trai nhà phê bình Hải Triều Nguyễn Khoa Văn - người đã có cuộc tranh luận ấn tượng thời Tự lực Văn Đoàn với nhà phê bình Hoài Thanh chủ đề: “Nghệ thuật vị nghệ thuật hay nghệ thuật vị nhân sinh?”.

Hồi nhỏ, đã được đọc qua cuốn Những bước lang thang trên hè phố của Gã Bình – Nguyên Lộc (nhà xuất bản Thịnh Ký, 1966), tôi chưa thấy hết giá trị của tấm lòng dành cho Sài Gòn của nhà văn này. Sau 1975, tới lui khu vực Đồng Tiến - Mã Lạng khá nhiều như một sinh viên rồi người đi dạy ở khu vực đó, đột nhiên thường trở về trong trí tôi những dòng ông viết về Sài Gòn, cái thành phố mà nhà văn Bình – Nguyên Lộc đã trưởng thành và sáng tác sung sức nhứt trong suốt 36 năm.

Mặc dù lúc đó, toàn tập, tuyển tập Nguyễn Khải đã ra đầy đủ, hồi ký văn học kể về đời văn cũng đã được ông viết cuốn Thượng đế thì cười, có vẻ như chẳng ai còn có thể "làm gì" với Nguyễn Khải, thì tôi ngỏ ý xin viết chuyện đời ông. Đang lo lắng, thì nhận được lá thư tay ông nhờ người chuyển đến. Có đoạn như sau: "Tự mình viết về mình dầu hay mấy cũng không hoàn toàn khách quan. Nếu được một bạn trong nghề viết về mình thì thực sự đánh giá ấy mới toàn diện và chính xác. Tôi đề nghị với Ngọc Hải, những cuộc trò chuyện sắp tới sẽ là một cuộc đối thoại dài ngày giữa hai nhà văn về nghề nghiệp và mọi sự ở đời có quan hệ xa gần với cái nghề cầm bút của bọn mình. Có thể có cả tranh luận mà không có lời kết…" (lá thư này tôi hiện vẫn giữ làm kỷ niệm).

Sự nghiệp âm nhạc của Phạm Duy diệu vợi, bởi luôn ẩn chứa hình bóng của những người phụ nữ. Thế nhưng, không chỉ là yêu đương, những câu chuyện về Mẹ luôn là một trong những đỉnh cao âm nhạc của ông.

 

Cho đến nay, dân gian vẫn lưu truyền giai thoại giữa vua Minh Mạng với nhân vật nổi tiếng đương thời - bà huyện Thanh Quan về một chiếu chỉ của ông.

Trong thời kỳ làm Cung Trung Giáo tập, bà Thanh Quan do tài làm thơ và đức độ dạy học, rất được hoàng đế Minh Mạng tin dùng, quí mến. Vì thế, bà thường được nhà vua đàm luận thơ văn.

Mối duyên với nữ sĩ Minh Đức Hoài Trinh trải dài gần hết một kiếp người của nhạc sĩ Phạm Duy. Từ những chuyến rong ruổi thời trai trẻ, từ trong kháng chiến, đến mùa đông lạnh lẽo trên đất người... Giai đoạn nào cũng phảng phất bóng hình giai nhân.

Theo lời Phạm Duy, trong các mối thâm giao, người mà ông thương nhất chính là nhà thơ Phạm Thiên Thư. Bên cạnh những tác phẩm: Gọi em là đóa hoa sầu, Đưa em tìm động hoa vàng, Ngày xưa Hoàng thị..., thi sĩ này còn góp phần vào sự nghiệp sáng tác âm nhạc của Phạm Duy bằng mười bài đạo ca - một mảng thật sự ý nghĩa và quan trọng đối với cuộc đời ông.

“Trong kháng chiến tôi có may mắn gặp hai nhà thơ hay nhất ở hai vùng khác nhau là Hoàng Cầm và Quang Dũng. Có lẽ khung cảnh mỗi vùng kháng chiến khác nhau nên thơ của Quang Dũng có vẻ âm u huyền bí trong khi thơ Hoàng Cầm rất trong sáng. Đường Tây Tiến không phẳng lặng, bình an như đường về sông Đuống…” (Phạm Duy).

Nhạc sĩ Phạm Duy nói: “Tôi sung sướng được ghi nhận sự chịu ảnh hưởng thơ Lưu Trọng Lư của tôi và cám ơn bạn Hoàng Cầm đã nhắc lại chuyện đó trong cuốn Hoàng Cầm - Văn xuôi (Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội tháng 11, năm 1999)”.

“Hoàng Cầm dạy cho tôi tình yêu quê hương đất nước. Tôi còn học được ở Hoàng Cầm một tinh thần vững vàng, dù cuộc đời người thi sĩ ấy nhiều lắm những trắc trở và khổ cực”. (Phạm Duy)

Nhạc sĩ Phạm Duy bảo, ông may mắn khi quen biết được nhiều người bạn tài hoa. Mỗi thi sĩ Phạm Duy gặp gỡ trong cuộc đời đều dạy cho ông một bài học giá trị nào đó. Nếu ở Hoàng Cầm là tình yêu đất nước, Lưu Trọng Lư là chất lãng mạn, Quang Dũng là cốt cách nghệ sĩ… thì Phạm Thiên Thư chính là cái duyên đã đưa ông vào cõi siêu thực.